پایان‌نامه‌های کتابداری دانشگاههای ایران

كيجا، ليلا. تحلیل استنادی پایان نامه های دانشجویان دوره دکتری عمومی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان طی سالهای 1387- 1380، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري، به راهنمايي فريده عصاره، دانشگاه آزاد اسلامي واحد خوزستان، سال 89-90.

پژوهش حاضر با هدف بررسی استنادهای پایان­نامه­های دانشجویان دوره دکتری عمومی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان طی سالهای 1387- 1380 به تحلیل مآخذ پایان­نامه­های این دوره می­پردازد. روش انجام پژوهش،توصیفی و از نوع تحلیل استنادی است که جزء شناخته شده­ترین روشها در مطالعات کتابسنجی بحساب می آید. از طریق این روش، استنادهای موجود در مآخذ پایان­نامه­های دانشجویان دوره دکتری عمومی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان بعنوان جامعه پژوهش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصل به قرار زیر است: از میان 407 پایان­نامه در این محدوده مورد بررسی، تعداد 9655 استناد استخراج گشته است. از این تعداد 1938(07/20%) استنادها به منابع فارسی و 7717 (93/79%) استناد به منابع خارجی تعلق گرفته است. قاعده برادفورد در مورد مجلات خارجی موجود در مآخذ پایان نامه های مورد بررسی صادق بوده و مجلات هسته در پایان­نامه­های مورد بررسی تعیین گردید. 7 عنوان مجله هسته با فهرست مجلات کتابخانه دانشکده پزشکی مطابقت داده شد که در این لیست موجود بودند بجز یک مجله که از سال 1380 به صورت الکترونیکی (بانک اطلاعاتی (Ovid اشتراک داشته اند. از آزمایش قاعده برادفورد بر روی مجلات فارسی موجود در مآخذ پایان­نامه­ها، بدلیل پایین بودن تعداد استنادهای آنها خودداری شد و فقط به معرفی پراستنادترین این مجلات پرداخته شده است. بررسی موضوعی پایان­نامه­ها نشان می­دهد که، در حوزه موضوعی روانپزشکی بیشترین میزان پژوهش صورت گرفته و پس از آن بیماریهای زنان و بیماریهای کودکان و بیماریهای عفونی و بیهوشی در رتبه های دوم تا پنجم قرار دارند. بررسی نوع مواد مورد استناد در پایان­نامه­های مورد مطالعه حاکی از آن بود که بیشترین استنادها در منابع فارسی به کتابها بوده، بطوری که از 1938 استناد به منابع فارسی، 908(85/46%) استناد مربوط به کتابها، 570(41/29%) استناد به مجلات، 223(51/11%) استناد به پایان­نامه ها و 141(28/7%) استناد به مجموعه مقالات و 196(95/4%) استناد به سایر مواد تعلق گرفته است. بررسی منابع خارجی نشان داد که از تعداد 7717 استناد خارجی، 5640(08/73%) استناد به مجلات، 1866(18/24%) استناد به کتب و 211(74/2%) استناد به سایر مواد تعلق گرفته است.

از بررسی تاریخ استنادها در ارتباط با منابع فارسی مشاهده شد که بیشترین استنادها مربوط به سالهای 1382-1378 است. این در حالیست که در منابع خارجی بیشترین استنادها به سالهای 2004- 1995تعلق داشته است. در نتیجه کهنگی مواد در منابع فارسی 9 سال و در منابع خارجی 13سال محاسبه شده، بعبارت دیگر نیم عمر کل منابع برابر 11 سال برآورد شده است. میانگین تعداد استنادها در هریک از پایان­نامه­های مورد بررسی 24 استناد بدست آمده است. نهایتا به تعیین هزینه- کارآیی مجلات هسته با توجه به میزان مورد استناد واقع شدن آنها و همچنین تعیین جایگاه مجلات هسته در پایگاه JCR پرداخته شده است.

پیشنهاداتی که ارائه شده، عبارتند از: ارائه راهکارهایی برای تنظیم استنادهای درون متنی و برون متنی، براساس یک منبع معتبر، استفاده از روش تحلیل استنادی در سایر دانشگاهها و همچنین در سایر حوزه­های علمی به منظور دستیابی به منابع کلیدی در این رشته­ها و همچنین گزینش مجلات مفید و معتبر از طریق بررسی وضعیت مجلات پراستفاده پژوهش حاضر، در پایگاه JCR  و تعیین هزینه- کارآیی آنها.

نعمتي، شهناز. بررسی ديدگاه مسئولين کتابخانه­های عمومی استان خوزستان در ارائه­ی خدمات اطلاعاتی به کودکان خیابانی به منظور ارائه­ی رهنمودهايي جهت این کتابخانه­ها. پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري و اطلاع رساني، به راهنمايي عبدالحميد معرف زاده، دانشگاه آزاد اسلامي واحد خوزستان، سال 89-90.

پژوهش حاضر به بررسی نقش کتابخانه­های عمومی استان خوزستان به منظور ارائه الگویی بهینه برای این کتابخانه­ها جهت خدمت به کودکان خیابانی انجام شد. روش تحقیق، پیمایشی و از نوع توصیفی می‌باشد. گردآوری اطلاعات به وسیله پرسشنامه­ای محقق ساخته انجام گرفته است. جامعه­ی مورد مطالعه در این پژوهش، شامل 100 نفر از مسئولین کتابخانه­های عمومی استان خوزستان در سال 1388- 1387 می‌باشد. تجزیه و تحلیل داده­ها با کمک نرم­افزار آماری SPSS انجام گردیده است. نتایج تحقیق نشان داد که 78 درصد مسئولین کتابخانه­ها می­توانند کودکان خیابانی را در کتابخانه­ها ثبت­نام کنند. 79 درصد از مسئولین جامعه­ی پژوهش به دلیل نداشتن دستورالعمل و یا قوانین صریح، در حال حاضر برنامه­ی خاصی برای کودکان خیابانی ندارند.

9/57 درصد از مسئولین جامعه­ی پژوهش اظهار داشتند که می­توانند برنامه­ی مناسب و مفید مهارت شغلی را با تشکیل کلاس­های آموزشی، در کتابخانه­ها اجرا کنند. 6/86 درصد از کتابخانه­ها اعلام کردند که توانایی آموزش مهارت­های اجتماعی به کودکان خیابانی را دارند.

7/81 درصد از مسئولین کتابخانه­ها برای آموزش مهارت­های زندگی به کودکان خیابانی در کتابخانه اعلام آمادگی کردند. 6/86  درصد از مسئولین جامعه­ی پژوهش در مورد کمک به بهداشت روانی کودکان خیابانی در کتابخانه نظر مثبت داشتند.

در جهت اولویت برنامه­ریزی مقدماتی برای ارائه اطلاعات به کودکان خیابانی 9/93 درصد از مسئولین کتابخانه­ها، برنامه­ریزی مدون از طریق نهاد کتابخانه­ها را باهمکاری شهرداری و بهزیستی مؤثر دانستند.

در پایان پیشنهاد شد که با برگزاری دوره­ی آموزشی ضمن خدمت برای کتابداران در زمینه­های مختلف، هماهنگی با روانشناسان کودک و نوجوان و مشاوران و مددکاران اجتماعی جهت همکاری در کتابخانه­های عمومی و تهیه کتب و فیلم­های آموزشی در جهت آموزش مهارت­های زندگی، اجتماعی و شغلی و کمک به بهداشت روانی، جسمی و معنوی به کودکان خیابانی کمک شود.

اكبري، غلامرضا. بررسي نيازهاي اطلاعاتي و رفتار اطلاع يابي دانشجويان تحصيلات تکميلي  دانشگاه آزاد اسلامي واحد بوشهر، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري و اطلاع رساني، دانشگاه آزاد اسلامي واحد خوزستان، سال 89-90.

هدف این پژوهش بررسی و شناسایی نیازهای اطلاعاتی و رفتاراطلاع یابی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد بوشهر در سال 1388 می باشد. روش پژوهش از نوع توصیفی با استفاده از روش پیمایشی است. جامعه مورد بررسی 865 نفر در 12 رشته تحصیلی می باشد نمونه این پژوهش با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده به تعداد 177 نفر انتخاب شدند.تجزیه و تحلیل داده ها با کمک نرم افزار spss صورت گرفت .از کل نمونه مورد مطالعه 3/60درصد مرد و7/39 درصد زن هستند. بر اساس یافته های تحقیق مهم ترین انگیزه دانشجویان از جستجوی اطلاعات انجام پروژه های درسی می باشد و انتشار آثار علمی و انجام کارهای پژوهشی از آخرین اولویت های این دانشجویان می باشد. (1/44 %) دانشجویان اطلاعات تخصصی خود را از کامپیوتر شخصی ( اینترنت در منزل) بدست می آورند که با توجه به یافته تحقیق مهم ترین دلیل آن کمبود وقت می باشد . دانشجویان از منابع الکترونیکی بیشتر از سایر منابع استفاده می کنند و بیشترین میزان کسب اطلاعات تخصصی خود را حضور در گردهمایی های علمی داخلی می دانند . به طور کلی از بخش مرجع کتابخانه راضی بوده ولی میزان پایین نشریات تخصصی کتابخانه دانشگاه نقش مهمی در عدم تامین نیازهای اطلاعاتی آنان دارد . همچنین (2/42%) دانشجویان از منابع چاپی استفاده می کنند و( 2/63%) از دانشجویان تنها 1 تا 2 بار در هفته به کتابخانه مراجعه می کنند. بیشترین مشکلات دانشجویان در بدست آوردن اطلاعات کمبود وقت و عدم تسلط به زبان خارجی و محدودیت ساعات کار کتابخانه عنوان شده است. منابع کسب اطلاعات به ترتیب اولویت ، منابع الکترونیکی ، مجله، کتاب، و پایان نامه می باشد. همچنین میزان استفاده از زبانهای  منابع اطلاعاتی به ترتیب اولویت زبان فارسی، انگلیسی و عربی می باشد. همچنین کمبود وقت را یکی از مهم ترین عامل عدم دسترسی به اطلاعات ذکر کرده اند.

شريعتي، معصومه. بررسي نيازهاي اطلاعاتي كارمندان وزارت امور خارجه به عنوان استفاده كنندگان از موادكتابخانه اي كتابخانه سفارتخانه­ هاي ايران در خارج از كشور به منظور پويايي آن كتابخانه­ ها. پايان­نامه كارشناسي ارشد علم اطلاعات و دانش ­شناسي، به راهنمايي مهردخت  وزيرپوركشميري. دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علوم و تحقيقات خوزستان، سال 1390.

هدف اين پژوهش، بررسي و شناخت نيازهاي اطلاعاتي كارمندان وزارت امور خارجه در زمان ماْموريت در خارج از كشور به منظور رفع آن نيازها با پويا­سازي كتابخانه سفارتخانه­ هاي جمهوري اسلامي ايران در خارج از كشور است. روش اين پژوهش، روش پيمايشي تحليلي است.. ابزار گردآوري داده ­ها پرسشنامه است.  و براي تجزيه و تحليل داده­ ها  از نرم افزار اِس. پي. اِس. اِس. و آزمون آماري خي دو،آزمون تي استفاده شده است. يافته­ هاي بدست آمده از پژوهش نشان مي دهد كه به ­روز كردن اطلاعات (8/ 60درصد)، ضرورت شغلي (60درصد)، افزايش اطلاعات عمومي (56درصد) مهمترين اهداف افراد از جستجوي اطلاعات در خارج از كشور است. اينترنت با (2/ 59درصد)، روزنامه با(4/ 46درصد)، كتاب با(2/ 31درصد)، از مهمترين منابع مورد استفاده كارمندان است، آنان الويت نيازهاي اطلاعاتي خود را به زبان فارسي(4/ 94درصد)، زبان انگليسي(60درصد) ودر موضوع هاي اجتماعي، تاريخي، مذهبي، علمي، آموزشي، فرهنگي بيشتر از موضوعات جغرافيايي، علوم كاربردي-اقتصاد و ادبيات اعلام كرده­ اند. استفاده از اينترنت با (4/ 86درصد)بيشترين مجراي مورد استفاده كارمندان بوده است و در الويت­ هاي پائين­ تر كتابخانه سفارتخانه ها،خريد منابع از ايران، مجموعه­ هاي شخصي، مشاوره با همكاران با درصدهاي نزديك به هم اعلام شده است. كتابخانه نمايندگي­ ها در حد كمي نياز افراد را برآورده مي كنند،و از اساسي ترين موانع و مشكلات در استفاده از اين كتابخانه ها به روز نبودن منابع با (6/ 65درصد)، محدوديت وقت و اشتغال (56 درصد)، مناسب نبودن موضوع منابع با نيازها (2/ 47درصد) است. نتايج بدست آمده از پژوهش بيانگر آن است كه  آزمون خي دو براي فرضيه يك پژوهش با عنوان"بين نيازهاي اطلاعاتي كارمندان و تحصيلات آنان رابطه وجود دارد" تنها بين نيازهاي موضوعي تاريخي و علوم اقتصادي-كاربردي با افزايش تحصيلات رابطه مستقيم وجود دارد، بنابراين فرضيه يك رد شد. نتيجه آزمون خي دو براي فرضيه دو پژوهش با عنوان "بين نيازهاي اطلاعاتي كارمندان و سمت شغلي آنان رابطه وجود دارد" نشان داد كه تنها در موضوعات آموزشي و علوم كاربردي- اقتصاد با كارشناسان اداري و مالي رابطه وجود دارد و اين كارشناسان كمتر به اين موضوعات نياز دارند، بنابر­اين  فرضيه دو نيز رد شد. نتيجه آزمون خي دو براي فرضيه سوم نشان داد كه بين رفع نيازهاي اطلاعاتي كارمندان و پويائي كتابخانه سفارتخانه­ هاي جمهوري اسلامي ايران ارتباط معني داري وجود دارد به طوري كه افرادي كه نيازهاي اطلاعاتيشان در اين كتابخانه ها رفع نمي شود بيشتر نياز به وجود كتابخانه پويا را احساس مي كنند،بنابراين فرضيه سه تائيد شد.(92درصد)از پاسخ­دهندگان احساس نياز به كتابخانه پويا در نمايندگي كرده­اند و اكثريت نقش چنين كتابخانه­اي را در پيشبرد اهداف ملي ايران، كاهش افت تحصيلي فرزندان، پركردن اوقات فراغت خانواده كارمندان در خارج از كشور را زياد ويا خيلي زياد اعلام كرده اند.

سلاحي، سوسن. بررسي نيازهاي اطلاعاتي دانش آموزان ناشنوا و کم شنواي مدارس استثنائي شهر شيراز از ديدگاه معلمان و والدين آنها. پايان­نامه كارشناسي ارشد علم اطلاعات و دانش­ شناسي، به راهنمايي زاهد بيگدلي. دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علوم و تحقيقات خوزستان، سال 1390.

هدف اين پژوهش، بررسي نيازهاي اطلاعاتي دانش ­آموزان ناشنوا و کم شنواي مدارس استثنائي شهر شيراز از ديدگاه معلمان آنان است. روش پژوهش، روش  پيمايشي است. وابزار گردآوري داده ­ها  پرسشنامه است. و براي تجزيه و تحليل داده ها از نرم افزاراِس. پي. اِس. اِس. استفاده شده است.  نتايج بدست آمده از پژوهش نشانگر آن است كه نيازهاي اطلاعاتي دانش آموزان ناشنوا و کم­ شنواي مدارس استثنائي شيراز شامل: اطلاعات عمومي، منابع اطلاعاتي کمک درسي، تفريح و سرگرمي است. و مناسب ترين شکل تأمين کننده منابع اطلاعاتي ناشنوايان از نظر معلمان کتاب به همراه سي دي يا دي­و­ي دي همراه با زبان اشاره است. در بازار نشر ايران منابع اطلاعاتي چنداني متناسب با نياز دانش آموزان ناشنوا وکم شنوا وجود ندارد. از نظر معلمان منابع اطلاعاتي موجود نيز چندان تأثيري در رشد مهارتهاي اجتماعي دانش آموزان ناشنوا و کم شنوا ندارد و همچنين دانش آموزان ناشنوا و کم­شنوا قادر به استفاده و خريد منابع اطلاعاتي موجود نيستند. 2/ 52درصد از معلمان معتقدند که دستگاه هاي ارتباطي مناسب ( تله تکست، چت نوشتاري و ...) براي استفاده دانش آموزان از خدمات مرجع وجود ندارد. از نظر معلمان بهترين دستگاه­هاي فن­آوري اطلاعات در کمک به دانش­آموزان در استفاده از منابع اطلاعاتي، دستگاه­هايي  است که با اتصال با تلويزيون مي­تواند ديالوگ را به متن تبديل کند. ميزان استفاده دانش­آموزان از کتابخانه مدرسه بسيار کم است و دانش­آموزان از وجود منابع اطلاعاتي در کتابخانه مدرسه خود آگاهي ندارند. کيفيت کتابخانه­هاي مدرسه پايين است و کتابخانه­هاي عمومي فاقد بخش مخصوص ناشنوايان و کم شنوايان است..

طاهري، شيما. وضعیت تولید اطلاعات علمی توسط اعضای هیاًت علمی دانشگاه ایلام و بررسی رابطه برخی از متغیرها طی سال های 1374-1386. پايان­نامه كارشناسي ارشد علم اطلاعات و دانش­ شناسي، به راهنمايي فريده عصاره.  دانشگاه آزاد اسلامي، واحد علوم و  تحقيقات خوزستان، سال 1389.

هدف اين پژوهش، تعیین ميزان فعاليت­ هاي علمي- پژوهشي اعضای هیاًت علمی دانشگاه ایلام در طی سالهای 1374- 1386است. روش پژوهش،روش علم سنجي است. نتايج بدست آمده از  پژوهش نشانگر آن است كه روند توليد اطلاعات علمي در فاصله ساله اي مورد مطالعه رو به رشد بوده است. بيشترين توليد اطلاعات در سال 1386 با 31/ 35درصد و كمترين توليد در سالهاي 1374 و 1375 با 0/8 درصد است. اعضاء هياْت علمي براي توليد اطلاعات از منابع الكترونيكي بيشتر استفاده مي كنند. از ميان رشته هاي اين دانشگاه، رشته شيمي معدني با  83 مدرك (97/ 10درصد) و از ميان گروه ها، گروه شيمي با 157مدرك  (77/ 20درصد) و از ميان دانشكده­ ها، دانشكده كشاورزي با 228 مدرك  (16/ 30درصد) داراي بيشترين ميزان توليدات علمي هستند. نتايج پژوهش در ارتباط با ميزان مقاله­ هاي چاپ شده در نشريات بين المللي و مجله­ هاي داخلي نشان مي دهد كه از مجموع 193 مقاله، 114 عنوان (06/ 59درصد) در نشريات معتبر بين ­المللي و 79 عنوان (94/ 40درصد) در مجله­ هاي داخلي به چاپ رسيده است. در ضمن سهم تاْليف و ترجمه از مجموع توليدات (مقاله و كتاب) اعضاء هياْت علمي برابر است با 595 عنوان  (100 درصد) تاْليف و كار ترجمه­اي  به احتمال زياد در اين دانشگاه جزء كارهاي پژوهشي به حساب نمي آيد كه ميزان آن صفر درصد است. در ارتباط با شكل توليدات، مقاله­ هاي ارائه شده در سمينارهاي داخلي و خارجي با 364عنوان(14/ 48درصد)، بيشترين سهم را دارد. در زمينه زبان توليدات، اين بررسي نشان مي ­دهد كه از مجموع  595 عنوان كتاب و مقالة توليد شده، 365 عنوان (35/ 61درصد) مربوط به زبان فارسي و 230 عنوان (65/ 38درصد) مربوط به زبان لاتين است. همچنين هر دو فرضيه مطرح شده در اين پژوهش مورد تاييد قرار گرفته اند.