پایان‌نامه‌های کتابداری دانشگاههای ایران

شناخت و استفاده مناسب از منابع اطلاعاتی موجود، یکی از راه های افزایش سطح بهره وری، استفاده مناسب و بهینه از منابع و پیشبرد آموزش و پژوهش می باشد.

در این میان شبکه ها به عنوان نوع خاصی از نظام های همکاری کتابخانه ای، جهت متمرکزسازی و توسعه برنامه ها و خدمات اشتراکی شامل استفاده از رایانه برای ارتباطات می باشد. هدف اصلی این پژوهش بررسی جنبه های مختلف ایجاد یک شبکه اطلاع رسانی در زمینه علوم دریایی می باشد، تا با استفاده از یافته های آن به ایجاد چنین شبکه ای در سطح ملی اقدام گردد. چرا که ایجاد شبکه بطور قابل ملاحظه ای به دسترس پذیری بیشتر و سریع تر اطلاعات مربوط به علوم دریایی می انجامد. روش مورد استفاده در این پژوهش، پیمایشی توصیفی و ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه می باشد. جامعه مورد مطالعه کتابخانه های تخصصی مرتبط با سازمان های دریایی به تعداد 26 عدد می باشد.

جهت انجام پژوهش حاضر پس از طراحی پرسشنامه مناسب و توزیع آن ها در بین 26 کتابخانه تخصصی مربوط به سازمان های دریایی (تعداد 10 کتابخانه در سطح شهر تهران و 16 کتابخانه نیز در دیگر شهرستان های کشور پراکنده اند)، از مدیران آن ها خواسته شد تا به سوالات پرسشنامه پاسخ دهند. پس از تجزیه و تحلیل یافته های به دست آمده در نرم افزار آماری Excel(2003)، مشخص گردید که وضعیت بودجه کتابخانه های مورد مطالعه برای ایجاد و راه اندازی شبکه ملی اطلاع رسانی علوم دریایی به گونه ای است که 39/65% کتابخانه ها توانایی مالی ایجاد شبکه ملی اطلاع رسانی علوم دریایی را ندارند. بررسی زیرساخت های نرم افزاری و سخت افزاری کتابخانه های مورد مطالعه همچنین نشان داد که سطح آن ها در حد بالای متوسط (بالای 50%) است.

همچنین مشخص گردید که تمایل به همکاری در کتابخانه های مورد مطالعه در زمینه خدمات اطلاع رسانی 100%، مجموعه سازی و خدمات فنی مشترک 46/88% وجود دارد. این نتایج ضرورت ایجاد شبکه ملی اطلاع رسانی را تایید می کند.

برای ایجاد شبکه ملی اطلاع رسانی علوم دریایی، باید بودجه خاص و متناسب با نیازهای شبکه باید تخصیص یابد همچنین کیفیت زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری کتابخانه های عضو شبکه ارتقاء یابد و آموزش نیروی انسانی نیز باید مدنظر قرار گیرد.

حسن پورموینی، زهره. بررسی ویژگی های رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی بین المللی کودکان از دیدگاه کاربران ایرانی و ارائه الگوی پیشنهادی. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی سعید رضایی شریف آبادی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1388

این پژوهش درک کودکان ایرانی از معنای نشانه های مفهومی و علائم ناوبری موجود در رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی بین المللی کودکان را به منظور سنجش میزان مناسب بودن یا نبودن رابط کاربر کتابخانه جهت استفاده کودکان ایرانی، مورد بررسی قرار می دهد. از دیگر مواردی که این پژوهش به آن می پردازد این مسئله است که به چه میزان رابط کاربر فارسی این کتابخانه باعث تسهیل درک کودکان ایرانی از معنای نشانه های مفهومی موجود در رابط کاربر می شود. هدف پژوهش این است که با استفاده از نتایج حاصل از این بررسی رابط کاربرهایی مناسب جهت کودکان ایرانی، با توجه به تفاوت های فرهنگی و زبانی آن ها طراحی گردد. همچنین نتایج این پژوهش می تواند جهت اصلاح رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی بین المللی کودکان به کار گرفته شود. این پژوهش از بعد هدف کاربردی است. روش پژوهش کیفی می باشد و از روش کمی برای پاسخ به سوال های پژوهش کمک گرفته شده است. در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات از دو ابزار پرسشنامه و مصاحبه استفاده گردیده است. جامعه مورد مطالعه شامل 20 کودک بود که به طور مساوی از بین دو جنس دختر و پسر انتخاب شدند. کودکان مورد مطالعه براساس گروه بندی سنی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان انتخاب شدند که شامل کودکان سنین 7 تا 11 سال بودند. معیار مورد استفاده در این پژوهش بیان می دارد که اگر 95% تا 100% از کودکان معنای یک نشانه را دریافتند نشانه بسیار مناسب، 90% تا 94% کمابیش مناسب، 85% تا 89% نشانه مناسب (متوسط) ارزیابی می شود و اگر 84% یا کمتر معنای یک نشانه را به درستی و یا نادرستی دریافتند نشانه نامناسب ارزیابی می شود. نتایج پژوهش نشان داد بطور میانگین 3/12% از جامعه پژوهش درک درستی از معنای علائم و نشانه های موجود در رابط کاربر انگلیسی کتابخانه دیجیتالی بین المللی کودکان داشته اند. با تطابق نتایج به دست آمده با معیار مورد استفاده در پژوهش تمامی نشانه های مفهومی موجود در رابط کاربر انگلیسی کتابخانه دیجیتالی برای استفاده کودکان ایرانی نامناسب ارزیابی گردید. بطور میانگین 2/29% از کودکان درک درستی از علائم ناوبری داشتند و بنابراین بر اساس تطابق با معیار مورد استفاده در پژوهش هیچ کدام از علائم ناوبری مناسب ارزیابی نگردید و بنابراین نمی تواند از ناوبری کودکان ایرانی در سایت پشتیبانی کند. نتایج پژوهش نشان داد که رابط کاربر فارسی باعث تسهیل درک کودکان از معنی نشانه های مفهومی موجود در رابط کاربر کتابخانه دیجیتالی کودکان شده است. در انتها نیز الگویی پیشنهادی جهت اصلاح رابط کاربر و پیشنهاداتی جهت پژوهش حاضر و پژوهش های آینده ارائه گردیده است.

صالحی ده پادکانی، هاجر. بررسی نیازهای اطلاعاتی دانش آموزان عشایر کوجنده ایل قشقایی استان فارس، طایفه عمله، تیره صفی خانی:ارائه الگویی جهت تامین خدمات کتابخانه ای. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی رویا برادر، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1388

هدف از این پژوهش بررسی نیازهای اطلاعاتی دانش آموزان عشایر کوجنده و ارائه الگویی جهت تامین خدمات کتابخانه ای به منظور پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی این جامعه است.

جامعه آماری این پژوهش شامل 60 نفر از دانش آموزان عشایر کوجنده ایل قشقایی استان فارس، طایفه عمله، تیره صفی خانی از دبیرستان دخترانه شبانه روزی مالک اشتر و آموزشگاه پسرانه شبانه روزی شهید بهشتی می باشند. ابزار اندازه گیری در این پژوهش پرسشنامه محقق ساخته است که شامل 14 سوال بسته می باشد و در بین کل جامعه آماری توزیع شد. روش آماری در این پژوهش شامل آمار توصیفی (جدول و نمودار توزیع فراوانی) است. اکثریت دانش آموزان اظهار داشته اند که نیاز به مطالب و موضوعات غیر درسی دارند و از میان مطالب و موضوعات غیر درسی، موضوعات فرهنگی و ورزشی را بیشتر از همه مورد نیاز می دانند. در نهایت با توجه به نیازهای اطلاعاتی بیان شده و وسائل و تجهیزات موجود برای دسترسی به اطلاعات به ارائه الگویی جهت تامین خدمات کتابخانه ای برای دانش آموزان مورد مطالعه پرداخته شده است.

پاکدامن نائینی، مریم. ارزیابی و رتبه بندی وبلاگ های حوزه کتابداری و اطلاع رسانی ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی منصوره باقری، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تابستان 1388

پژوهش کاربردی حاضر با هدف یافتن معیارهای ارزیابی وبلاگ های کتابداری و اطلاع رسانی ایران با استفاده از روش پیمایشی – تحلیلی و در برخی مراحل با روش وب سنجی، به ارزیابی و رتبه بندی 107 وبلاگ مورد مطالعه پرداخته است. این وبلاگ های از مجموع 263 وبلاگ ثبت شده در راهنمای وبلاگ های ایران انتخاب شده است.

این پژوهش با استفاده از متون مرتبط با حوزه وبلاگ، نظر کارشناسان و معیارهای ارزیابی وب سایت ها، سیاهه ای تدوین کرد که پس از مراحل استانداردسازی، جهت ارزیابی وبلاگ های جامعه مورد مطالعه به کار گرفته شد. در نهایت، یک سیاهه وارسی مشتمل بر 23 معیار جهت ارزیابی وبلاگ ها و رتبه بندی وبلاگ ها تهیه شد. بر اساس ارزیابی وبلاگ های مورد مطالعه با سیاهه وارسی، مشخص شد وبلاگ های گروهی کتابداری و اطلاع رسانی ایران نسبت به وبلاگ های فردی وضعیت مناسب تری دارند و در مجموع وبلاگ های مورد مطالعه در اغلب معیارها وضعیت مناسبی دارند. در پایان پیشنهاد می شود از سیاهه استاندارد شده پژوهش برای داوری در جشنواره های انتخاب وبلاگ های برتر استفاده شود. همچنین پیشنهاد می شود میزان تبادل پیوند بین وبلاگ های کتابداری و اطلاع رسانی ایرانی و وبلاگ های کتابداری و اطلاع رسانی خارجی سنجیده شود.

زهره وندی، انیسه. ارزیابی کتابخانه های دانشگاهی شهر اراک از دیدگاه نیروی انسانی شاغل در آن ها. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی منصور تاجداران، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تابستان 1388

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کتابخانه های دانشگاهی شهر اراک از دیدگاه نیروی انسانی شاغل در آن ها بر اساس استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران صورت پذیرفته است.

در این پژوهش با استفاده از روش پیمایشی توصیفی وضعیت کتابخانه های دانشگاهی شهر اراک که مشتمل بر 5 کتابخانه مرکزی و 7 کتابخانه دانشکده ای می باشد از طریق دو نوع پرسشنامه که یکی برای کارمندان و دیگری برای مدیران کتابخانه ها (48 کارمند و 5 مدیر) طراحی شده بود، مورد ارزیابی قرار گرفت.

نتایج به دست آمده از پژوهش نشان می دهد که عدم وجود کمیته مشورتی در کتابخانه ها، انجام نپذیرفتن خدمات حرفه ای کتابداری توسط کتابداران متخصص، عدم تجدیدنظر در خط مشی مجموعه سازی، نامناسب بودن کمیت منابع سمعی بصری و منابع الکترونیکی، فقدان نمایه نامه ها و چکیده نامه ها، عدم دسترسی مستقیم مراجعان به منابع کتابخانه، نبود برنامه های همکاری بین کتابخانه ای، فقدان برنامه های آموزش کاربران، عدم اختصاص فضایی از کتابخانه جهت کاربران معلول و نابینا و نامناسب بودن وضعیت کتابخانه ها از نظر تهویه، حرارت و رطوبت، مشکلات اساسی کتابخانه های مورد مطالعه از دیدگاه نیروی انسانی شاغل در آن ها است، همچنین بررسی فرضیات نشان داد که در کمتر از 50% کتابخانه های مذکور تعداد نیروی انسانی، کمیت مجموعه و انجام خدمات حرفه ای کتابداری توسط کتابداران متخصص در حد مطلوبی می باشند.

به منظور بهبود وضع موجود، تشکیل کمیته مشورتی در کتابخانه ها، بهره گیری از کتابداران متخصص جهت انجام امور حرفه ای کتابداری، غنی کردن مجموعه کتابخانه ها با افزایش منابع سمعی بصری، الکترونیکی و اشتراک بانک های اطلاعاتی مهم و مرتبط، مشارکت کتابخانه ها در برنامه های همکاری بین کتابخانه ای و بهره مندی از برنامه های آموزش کاربران و ... پیشنهاد می شود.

عابدی، فریده. بررسی نگرش مدیران و دبیران مراکز پیش دانشگاهی دولتی استان مازندران درباره کتابخانه های آموزشگاهی (مراکز پیش دانشگاهی). پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی منصوره باقری، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تابستان 1388

هدف تحقیق بررسی نگرش مدیران و دبیران مراکز پیش دانشگاهی استان مازندران درباره کتابخانه های آن مراکز است. روش پژوهش، پیمایش توصیفی است. با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته به نظرخواهی از مدیران و دبیران از کتابخانه های آن مراکز پرداخته شده است.

جامعه آماری شامل 55 نفر از مدیران و 226 نفر از دبیران می باشد. تجزیه و تحلیل در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام گرفت. در بخش آمار توصیفی با استفاده از جدول فراوانی نسبت به توصیف داده ها اقدام شد و در بخش آمار استنباطی با استفاده از آزمون مان – ویتنی به آزمون فرضیه ها اقدام گردید.

نتایج نشان داد که میزان رضایت جامعه آماری در مورد مجموعه سازی، خدمات عمومی، ساختمان و تجهیزات کتابخانه و بودجه در حد متوسط می باشد.آن ها از همکاری کتابخانه آموزشگاهی با کتابخانه های دانشگاهی و عمومی و همچنین از وسایل دیداری و شنیداری کتابخانه ها کمترین رضایت را دارند. همچنین مدیران رضایت بالاتری نسبت به هماهنگ بودن منابع با اهداف آموزشی، منابع مرتبط با مطالعه آزاد، نظرخواهی از سوی کتابخانه به هنگام سفارش منابع و اجرای برنامه های جنبی کتابخانه دارند. در مواردی بین نگرش دو جنس تفاوت معنی دار ملاحظه می شود؛ رضایت مردان در مورد وضعیت روشنایی و رضایت زنان در مورد ساعت کار کتابخانه بیشتر است. هر دو گروه از ضعف همکاری کتابخانه آموزشگاهی با کتابخانه های دانشگاهی و عمومی ناراضی هستند. این نارضایتی در زنان بیشتر دیده می شود. یافته ها نشان داد که رضایت افراد در مراکز دارای کتابدار از منابع چاپی و غیرچاپی موجود در کتابخانه و متناسب بودن آن با نیازهای آموزشی بیشتر از مراکز بدون کتابدار است. اما در سایر موارد تفاوت معنی داری میان گروه ها مشاهده نمی شود.

جهت بهبود وضعیت کتابخانه ها پیشنهاداتی برای گروه های آموزشی و پرورشی ارائه شده است.

شریف نوبری، مریم. مطالعه پیمایشی تطبیقی شیوه ارزشیابی به کار رفته در معاونت اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (آرشیو ملی ایران) و کتابخانه و آرشیو کانادا. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی سعید رضایی شریف آبادی و رویا برادر، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، پاییز 1388

ارزشیابی فرایند ارزیابی اسناد، برای تعیین مدت زمان نگهداری آن ها است. شامل تصمیم گیری درباره این باره که ارزش طولانی مدت اسناد، هزینه نگهداری آن ها در آرشیو را توجیه می کند یا نه؟ ارزشیابی به علت اینکه تعیین می کند چه اسنادی را نگهداری و چه اسنادی را امحا کنیم اساس مسئولیت های آرشیوی است. برای پاسخگویی به چالش های مطرح شده به وسیله شیوه های سنتی ارزشیابی، تحقیقات بسیاری انجام گرفت و شیوه های جدیدی مطرح شد. با توجه به اینکه روش جدول بندی و سیاهه اسناد که هم اکنون در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران مورد استفاده است، در بسیاری از کشورها مورد تجدیدنظر قرار گرفته و یا حتی شیوه جدیدی به جای آن بکار برده شده است. در این پژوهش برای نشان دادن شیوه ارزشیابی که بتواند ضعف های این شیوه را مشخص و تا حدودی برطرف سازد، از طریق مطالعه تطبیقی پیمایشی به بررسی شیوه ارزشیابی بکار رفته در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و کتابخانه و آرشیو کانادا می پردازد. برای گردآوری داده ها از سیاهه وارسی محقق ساخته استفاده شده است. این پژوهش پس از توصیف جامعی از چگونگی فرایند ارزشیابی در سازمان های مذکور، به تطبیق آن ها می پردازد. بر اساس مطالعات به عمل آمده در مورد ویژگی های فرایند ارزشیابی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران 30% و کتابخانه و آرشیو کانادا 84% موارد را دارا است. در مورد معیارهای ارزشیابی، در تحلیل عملکردی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران 33% و کتابخانه و آرشیو کانادا 100% موارد یاد شده را دارا است. در مورد معیار تحلیل محتوا هر دو کشور تمامی معیارها را دارند.

در پایان جهت بهبود وضعیت ارزشیابی پیشنهاد می شود سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از روش های ارزشیابی کل به جزء استفاده کند که ارزشیابی کلان کانادا نمونه مناسبی به نظر می آید.

علایی، زهرا. بررسی میزان کاربرد منابع اطلاعاتی موجود در کتابخانه های شهرداری اصفهان و ارائه راهکارهایی در جهت بهبود وضعیت موجود. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی حسن کیانی خوزستانی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، پاییز 1388

پژوهش حاضر به بررسی میزان کاربرد منابع موجود در کتابخانه های وابسته به سازمان فرهنگی و تفریحی شهرداری اصفهان پرداخته و تلاش کرده است ضمن سنجش نیاز کاربران به انواع منابع اطلاعاتی موجود، میزان رضایت آن ها را نیز از مجموعه کنونی بسنجد. در راستای این امر به بررسی علل و عوامل عدم استفاده بهینه از منابع اطلاعاتی موجود پرداخته و در ادامه راه حل هایی در جهت افزایش میزان استفاده از منابع موجود پیشنهاد گردیده است. با رویکردی پیمایشی – توصیفی، تعداد 250 پرسشنامه به صورت تصادفی در دسترس مراجعان بخش های مختلف این کتابخانه ها (شامل کتابخانه مرکزی و 14 باب کتابخانه اقماری) در سطح شهر اصفهان قرار داده شده و پس از جمع آوری 4/98% از آن ها، نتایج توسط بسته نرم افزاری SPSS16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

نتایج این پژوهش نشان داده است که منابع اطلاعاتی موجود در کتابخانه های وابسته به سازمان فرهنگی و تفریحی شهرداری اصفهان با نیازهای اطلاعاتی جامعه استفاده کننده از آن ها همخوانی دارد و در بین انواع منابع اطلاعاتی موجود در کتابخانه های مورد مطالعه، کتاب ها بیشترین استفاده را دارا می باشند، همچنین در استفاده از منابع کتابی، کتاب های مرتبط با موضوعات سرگرم کننده نظیر داستان ها و ... نسبت به سایر موضوعات بیشتر با استقبال مراجعان مواجه هستند. در ضمن آنکه میزان رضایت کلی جامعه استفاده کننده از منابع کتابخانه های مورد مطالعه در سطح بالاتر از متوسط قرار دارد و عدم آشنایی مراجعان با انواع منابع و روش های جستجوی آن ها در کتابخانه های مورد مطالعه، یکی از دلایل عدم استفاده بهینه از منابع می باشد.

رستگار هروی، زهرا. سنجش ویژگی های شخصیتی کارآفرینی کتابدارن و اطلاع رسانان شاغل در کتابخانه های دانشگاه های دولتی شهر تهران. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی امیر غائبی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1388

راهبردهای شناخته شده کارآفرینی تاثیر مثبت خود را در رویارویی با چالش های اقتصادی اثبات کرده اند. بررسی بخشی از این راهبردها در حوزه علوم کتابداری و اطلاع رسانی، خدمات کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی را بهبود خواهد بخشید. هدف این پژوهش بررسی وضعیت ویژگی های شخصیتی کارآفرینی در کتابداران و اطلاع رسانان شاغل در کتابخانه های دانشگاه های دولتی شهر تهران است که در نهایت می تواند در رشد کیفیت خدمات مزبور موثر باشد.

جامعه پژوهش شامل شاغلان در کتابخانه های دانشگاهی سیزده دانشگاه دولتی شهر تهران است. از میان جامعه 59 نفر به صورت تصادفی به عنوان نمونه به تمام پرسش های پرسشنامه ای که ابزار گردآوری داده است، پاسخ داده اند. این پرسشنامه بر اساس معیارهایی که برای سنجش ویژگی های روانشناسی شخصیتی بیان شده اند، تهیه شده است.

یافته ها و نتایج تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون T نشان می دهد که رابطه معناداری بین ویژگی های شخصیتی نیاز به موفقیت، خلاقیت، ریسک پذیری، کانون کنترل درونی و میزان کارآفرینی کتابدارن و اطلاع رسانان وجود دارد و رابطه معناداری بین ویژگی شخصیتی تحمل ابهام و میزان کارآفرینی کتابداران و اطلاع رسانان وجود ندارد. وجود رابطه معنادار بین مشخصات فردی (سابقه کار، جنسیت و میزان تحصیلات) پاسخ دهندگان و میزان کارآفرینی ایشان رد شد. اما رابطه معناداری بین رشته تحصیلی کتابداران و اطلاع رسانان و میزان کارآفرینی ایشان وجود دارد. در مجموع نیمی از جامعه آماری از نظر کارآفرینی، ضعیف و بسیار ضعیف هستند.

بنابراین به کتابدارن و اطلاع رسانان پیشنهاد می شود که ویژگی های شخصیتی کارآفرینی را با توجه به معیارهای بیان شده، در خود پرورش دهند و با پشتکار در راه رسیدن به موفقیت تلاش کنند.

رحیمی، محبوبه. سنجش و بررسی خدمات کتابخانه های عمومی شهرستان کرج به گروه های خاص جامعه با تاکید بر معلولان و نابینایان. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی حسن کیانی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1388

 در این پایان نامه امکانات و سطح خدمات ارائه شده در کتابخانه های عمومی شهر کرج به گروه های خاص مورد مطالعه قرار می گیرد. هدف کلی این پژوهش بررسی خدمات کتابخانه های عمومی شهر کرج به افراد ویژه است. جامعه آماری تحقیق عبارت از کتابخانه های عمومی شهر کرج است که بر اساس اطلاعات موجود تعداد آن برابر با 22 باب می باشد. در این تحقیق از روش توصیفی استفاده شده است. ابزار کار در این تحقیق پرسشنامه استانداردی است که توسط تاج الملوک ارجمند جهت بررسی میزان خدمات ارائه شده به گروه های ویژه تهیه و تدوین شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده های مورد نیاز در پژوهش حاضر در دو بخش توصیفی و استنباطی انجام گرفت.

نتایج بدست آمده از پژوهش حاضر بدین شرح می باشد: خدمات کتابخانه های عمومی شهر کرج به افراد به افراد ویژه در سطح پایین تر از حد متوسط است. کتابخانه های عمومی شهر کرج جهت ارائه خدمات به افراد ویژه از امکاناتی پایین برخوردار هستند. برنامه های موجود در زمینه ارائه خدمات کتابخانه های عمومی شهر کرج به گروه های خاص در سطحی پایین تر از حد متوسط است. بین میزان خدمات کتابخانه های عمومی شهر کرج به افراد ویژه و خدمات مورد نیاز تفاوت معناداری وجود دارد. بین تجهیزات و امکانات کتابخانه های عمومی شهر کرج و تجهیزات لازم برای ارائه خدمات مناسب به افراد ویژه تفاوت وجود دارد.

با توجه به نتایج حاصل شده پیشنهاد می گردد در انتخاب مسئول کتابخانه های مخصوص نابینایان و معلولان افرادی بکار گرفته شوند که دارای دیدگاه مدیریتی بر مبنای خدمت به همه اقشار باشند تا خدمت به افراد معلول را در اولویت های لازم قرار دهند. با توجه به اینکه برنامه های موجود در زمینه ارائه خدمات کتابخانه به گروه های خاص ناچیز است. لذا پیشنهاد می گردد که جهت ارائه خدمات به افراد ویژه برنامه ریزی لازم انجام گیرد و در این راستا کمیته ای تشکیل گردد و پس از مباحثات کارشناسی تصمیمات لازم در جهت چگونگی اداره بهینه این قبیل کتابخانه ها اخذ شود.

فرقانی، پریناز. بررسی میزان رضایت مندی نابینایان از خدمات کتابخانه های نابینایان استان آذربایجان شرقی. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی حسن کیانی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1388

 هدف اصلی این پژوهش بررسی میزان رضایت مندی نابینایان از خدمات کتابخانه های نابینایان استان آذربایجان شرقی می باشد.

روش پژوهش پیمایشی از نوع توصیفی است و کتابخانه های یاد شده ابتدا از نظر منابع اطلاعاتی و نیروی انسانی و فضا مورد بررسی قرار گرفته اند. سپس با استفاده از پرسشنامه به نظرخواهی از استفاده کنندگان از این کتابخانه ها پرداخته شده، جامعه مورد مطالعه شامل 353 نفر نابینایی است که عضو کتابخانه های مخصوص نابینایان استان آذربایجان شرقی می باشند.

تجزیه و تحلیل داده ها در دو بخش آمار توصیفی و استنباطی انجام پذیرفت. در بخش آمار توصیفی با استفاده از جداول فراوانی نسبت به توصیف داده ها اقدام شد و در بخش آمار استنباطی با استفاده از آزمون های خی دو و تی نسبت به آزمون فرضیه ها اقدام گردید.

نتایج پژوهش نشان می دهد که میزان رضایت نابینایان از خدمات کتابخانه های نابینایان استان آذربایجان شرقی در سطح متوسطی (65%) قرار دارد و بیشترین رضایت به رفتار کتابداران (62%) و کمترین رضایت از سهولت دسترسی به کتابخانه (68%) می باشد؛ و همچنین نابینایان عضو کتابخانه مرکزی تبریز رضایت بالاتری نسبت به نابینایان سایر کتابخانه ها دارند. بین رضایت مراجعین (نابینایان) و خدمات ارائه شده از سوی کتابخانه رابطه معنی دار مثبتی وجود دارد و از نتایج دیگر پژوهش این است که در کسب رضایت جامعه مورد مطالعه عامل جنسیت موثر است.

توسعه مجموعه کتابخانه از نظر مجموعه و تجهیزات، جذب نیروی اسنسانی متخصص در کتابداری، شناساندن اهمیت کتاب و کتابخانه و ارتقاء سطح کمی و کیفی کتابخانه ها از جمله راه حل های بهبود وضعیت کتابخانه های نابینایان می باشد.

موسی چمنی، اعظم. مطالعه تطبیقی مقالات فناوری اطلاعات دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی (فارسی) با دایره المعارف علم کتابداری و اطلاع رسانی (Encyclopedia of Library & Information Science). پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی سعید رضایی شریف آبادی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، بهار 1388

 یکی از پر مراجعه ترین منابع مرجع دایره المعارف ها هستند. اگرچه دایره المعارف نویسی به معنای امروزی آن از قرن هجدهم آغاز شد ولی در حوزه کتابداری و اطلاع رسانی دایره المعارف نویسی قدمت چندانی ندارد. دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی که جلد اول آن در سال 1381 توسط سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران منتشر شد اولین دایره المعارف تخصصی در این حوزه در ایران است. این اثر دارای 757 مقاله است که 24 عنوان از این مقالات به موضوع فناوری اطلاعات مربوط می شود که بخشی از این پژوهش به مطالعه تطبیقی گستره موضوعی این مقالات در مقایسه با دایره المعارف علم کتابداری و اطلاع رسانی (ELIS) اختصاص دارد. یافته های این پژوهش نشان داد که علیرغم ساختار نسبتا مشابه در دو اثر، از مجموع 344 عنوان مقاله موجود در دایره المعارف علم کتابداری و اطلاع رسانی (ELIS) به استثنای 4 مقاله «ابرداده، اینترانت، رایانه و نشر رومیزی» بقیه مقالات نسبت به اثر فارسی آن از گستره موضوعی کمتری برخوردار هستند. بخش دیگر این پژوهش به تحلیل استنادی مآخذ مقالات موجود در دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی اختصاص دارد. از مجموع 5239 استناد موجود در 757 مقاله این اثر، 3147 استناد به منابع زبان های غیر لاتین (فارسی، عربی، اردو و ترکی) و 2092 استناد به منابع زبان های لاتین (انگلیسی، فرانسه، آلمانی) است. در میان منابع فارسی دایره المعارف مصاحب با 55 بار استناد در رتبه اول قرار دارد. در میان منابع لاتین نیز دایره المعارف خدمات کتابداری کتابداری و اطلاع رسانی (مورد نظر در این پژوهش) با 186 بار استناد در رتبه نخست جای دارد. در میان نویسندگان گروه زبان های غیر لاتین نیز پوری سلطانی با 75 بار استناد و جان ام. ریتز در گروه زبان های لاتین با 14 بار استناد در رتبه اول جای دارد. در هر دو گروه زبانی کتاب بیش از سایر منابع مورد استناد قرار گرفته است.

انصاری، معصومه.بررسی استانداردهای جهانی اسناد الکترونیکی و تهیه پیش نویس استانداردهای اسناد الکترونیکی و تهیه پیش نویس استانداردهای اسناد الکترونیکی برای آرشیو ملی ایران. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی سعید رضایی شریف آبادی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تابستان 1388

 امروزه کلیه ادارات و سازمان های دولتی روزانه اسنادی را در راستای فعالیت های کاری به شکل الکترونیکی تهیه و تولید می نمایند. با افزایش حجم اسناد در قالب الکترونیکی مسائل مربوط به سازماندهی، حفظ و نگهداری، پردازش، اطلاع رسانی و مدیریت آن ها مطرح می گردد. حفظ آرشیوهای الکترونیکی و ایجاد نظام مدیریت اسناد به سازمان ها کمک می کند تا اسناد الکترونیکی را به شکل اولیه تا رسیدن به آرشیو ملی حفظ نمایند. در این راستا، دست اندرکاران اطلاع رسانی از جمله مدیران اسناد و آرشیوها می بایست توجه خود را معطوف به مدیریت اسناد الکترونیکی نمایند. از جمله مقوله های مهم در مدیریت اسناد الکترونیکی، استانداردهای اسناد الکترونیکی می باشد.

پژوهش حاضر، با هدف بررسی استانداردهای بین المللی در زمینه اسناد الکترونیکی و تهیه پیش نویس استاندارد مناسب برای آرشیو ملی ایران انجام یافته است. جامعه این پژوهش پنج استاندارد تدوین شده در زمینه مدیریت اسناد الکترونیکی در سازمان بین المللی استاندارد (ایزو) می باشد. در این پژوهش که با استفاده از روش کتابخانه ای و پیمایش تطبیقی انجام گردیده، با تهیه چک لیستی که شامل 17 شاخص از استانداردهای اسناد الکترونیکی بود، به مقایسه این استانداردها، پرداخته و کارآمدترین آن ها انتخاب گردید. در نهایت استاندارد انتخاب شده در شش کشور پیشرو در زمینه مدیریت اسناد الکترونیکی مورد بررسی قرار گرفت.

نتیجه این پژوهش نشان  داد که استاندارد ایزو 15489 اولین و ضروری ترین استاندارد در زمینه مدیریت اسناد الکترونیکی می باشد. این استاندارد با کسب 14 شاخص از کل شاخص های تهیه شده برای استانداردهای اسناد الکترونیکی بیشترین امتیاز را کسب نمود، بنابراین نحوه بکارگیری این استاندارد در شش کشور مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که هر شش کشور این استاندارد را اجرا، در مواردی برای بکارگیری بهتر آن اقدام به تهیه راهنما نموده اند.

بنابراین پیشنهاد می شود آرشیو ملی ایران، این استاندارد را به دلیل عملکرد مطلوب آن در سایر کشورها، به عنوان اولین استاندارد در مدیریت اسناد الکترونیکی پذیرفته و با اطلاع رسانی مناسب به معرفی این استاندارد در کشور بپردازد. پژوهشگر، بر اساس یافته های پژوهش حاضر اقدام به تهیه پیش نویس برای مدیریت اسناد الکترونیکی نموده است.

باواخانی، آناهیتا .بررسی وضعیت مدیریت دانش در کتابخانه های سازمان انرژی اتمی ایران و ارائه راهکارهای مناسب جهت بهینه سازی آن. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی سعید رضایی شریف آبادی، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تابستان 1388

 هدف غایی مدیریت دانش، تحقق اهداف سازمانی است. سازمان ها تلاش می کنند تا با تقویت زیرساخت های اساسی مدیریت دانش که نیروی انسانی، فرایندها و فناوری ها هستند، بتوانند این فرایند را به طور مستمر پیاده سازی کرده و اثربخشی و ماندگاری خود را تضمین نمایند.

این مطالعه با هدف بررسی وضعیت مدیریت دانش در کتابخانه های سازمان انرژی اتمی ایران انجام گرفته و به دنبال ارائه راهکارهای مناسبی برای بهینه سازی آن می باشد. روش پژوهش پیمایشی بوده و برای گردآوری داده ها از پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. وضعیت پیاده سازی مدیریت دانش در کتابخانه های مورد مطالعه، با 47 سوال بسته و 1 سوال باز بررسی شده و پاسخ های بدست آمده با استفاده از آمار توصیفی، در قالب جدول و نمودار ارائه شده است. بر اساس نتایج حاصل از این بررسی، مولفه های فراهم آوری، سازماندهی و فناوری در حد متوسط، مولفه مهارت های نیروی انسانی در حد تقریبا متوسط و مولفه مربوط به وضعیت اشاعه و به اشتراک گذاری دانش در حد کم گزارش شده است. به طور کلی وضعیت مدیریت دانش در کتابخانه های مورد مطالعه، در حد تقریبا متوسطی می باشد. در نهایت به منظور بهینه سازی این وضعیت، راهکارهایی مبتنی بر نتایج بدست آمده از پژوهش ارائه شده است؛ از جمله فراهم آوری دانش کارشناسان از طریق ایجاد پروفایل های شخصی، تشکیل جلسات تخصصی، استفاده از پایگاه دانش بومی و انجام مستمر فرآیند مدیریت ارتباط با مشتری. بکارگیری هر چه بیشتر پورتال، استفاده از نرم افزار واحد در تمام مراکز و فهرست نویسی منابع الکترونیکی به منظور سازماندهی بهتر؛ همچنین بکارگیری هر چه بیشتر امکانات شبکه داخلی سازمان، ارائه خدمات تحویل مدرک و مبادله الکترونیکی منابع با سایر کتابخانه ها جهت اشاعه دانش، تقویت بیشتر بسترهای نرم افزاری و سخت افزاری در مراکز مورد مطالعه، ارزیابی دوره ای عملکرد کارکنان و برقراری نظام تشویق و پاداش برای آن ها. موارد مذکور، نمونه هایی از راهکارهای ارائه شده در این پژوهش می باشند.

غلامی، سمانه. بررسی مقایسه ای محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی و مجله های فارسی کودکان (منتشره در سال 1386) در میزان پرداخت به نمادهای ایرانی. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی رویا برادر، دانشگاه الزهراء (س)، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، تابستان 1388

هدف از این پژوهش بررسی مقایسه ای محتوای کتاب های درسی دوره ابتدایی و مجله های فارسی کودکان (منتشره در سال 1386) در میزان پرداخت به نمادهای ایرانی می باشد. روش مورد استفاده در این پژوهش تحلیل محتواست و جامعه آماری کلیه کتاب های درسی دوره ابتدایی و مجله های فارسی کودکان می باشد. نمادها در هفت مقوله "ادبیات ایرانی"، "تاریخ ایران"، "جغرافیای ایران"، شخصیت های ایرانی"، "علائم رسمی ایران"، "فرهنگ ایرانی" و "هنرهای ایرانی" جای گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار اکسس استفاده شد.

نتایج پژوهش نشان داد:

       الف) میزان توجه کتاب های درسی به نمادهای ایرانی به ترتیب فراوانی: تعلیمات اجتماعی، فارسی، ریاضی، تعلیمات دینی و علوم می باشد.

رتبه بندی نمادهای ایرانی در کتاب های درسی عبارت است از: جغرافیای ایران، علائم رسمی ایران، شخصیت های ایرانی، فرهنگ ایرانی، ادبیات ایرانی، تاریخ ایران و هنرهای ایرانی.

             ب) میزان توجه مجله های فارسی به نمادهای ایرانی به ترتیب فراوانی: دوست کودکان، سروش، پوپک، رشد نوآموز، رشد دانش آموز، ملیکا، شاهد، سه چرخه و رشد کودک است. در مجموع سهم نهادهای ایرانی در مجله ها به ترتیب فراوانی عبارت است از: جغرافیای ایران، شخصیت های ایرانی، فرهنگ ایرانی، ادبیات ایرانی، علائم رسمی ایران، تاریخ ایران، هنرهای ایرانی.

             ج) در هر دو منبع بیش از همه به مقوله "جغرافیای ایران" توجه شده است و مقوله های "تاریخ ایران" و "هنرهای ایرانی" کمترین تاکید را نشان می دهد. در رتبه بندی سایر مقوله ها تفاوت دیده می شود.

در پایان ضمن بحث و نتیجه گیری، پیشنهادهایی برای معرفی بهتر نمادهای ایرانی در کتاب های درسی و مجله های کودکان ارائه شد.

رحمتی تاش، مریم. ارزیابی پایگاه­های اطلاعات پیوسته مقالات در ایران از نظر سازماندهی و ابزار جستجو. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه الزهرا (س)، زمستان 1388

هدف پژوهش کاربردی حاضر، تعیین معیارهای ارزیابی نحوه­ی سازماندهی و ابزار جستجو در پایگاه­های اطلاعات پیوسته مقالات، و ارزیابی چهار پایگاه اطلاعات در ایران با استفاده از این معیارها است. در این پژوهش از دو روش مطالعه کتابخانه­ای و پژوهش ارزیابانه استفاده شده است. ابزار گردآوری داده­ها پرسشنامه­ی محقق ساخته­، بر اساس 14 معیار سنجش نحوه­ی سازماندهی و 7 معیار سنجش ابزار جستجو است. جامعه­ی پژوهش 10 پایگاه­ اطلاعات پیوسته مقالات در ایران هستند که از بین آنها چهار پایگاه SID، RICeST، IranDoc و Noormags به روش غیراحتمالی هدفمند انتخاب شده­اند. برای تحلیل نتایج از آمار توصیفی استفاده شده است. یافته­های پژوهش نشان داد که در بین پایگاه­های مورد بررسی، بیشترین ضعف سازماندهی در زمینه کاربرد ابزار و روش­های کنترل زبان نمایه­سازی است. در این پایگاه­ها از نظر کاربرد ابزار و روش­های کنترل زبان جستجو، فیلدهای جستجو، عملگرها و استراتژی جستجو و برونداد جستجو نیز ضعف­هایی دیده می­شود.