پایان‌نامه‌های کتابداری دانشگاههای ایران

تردست زاده، ملیحه. مطالعه الگو، نوع و سطح سودمندي استنادهاي مقاله هاي كتابداري و اطلاع رساني. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی محمد حسین دیانی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388

هدف اصلي پژوهش حاضر بررسي كيفيت و سودمندي استنادها در مقاله هاي كتابداري و اطلاع رساني بر اساس نوع، طبقه و مكان استنادها است. اين پژوهش از نوع كاربردي و با روش تحليل محتوا انجام گرفته است . جامعه آماري براي بررسي نوع و مكان استنادها 915 استناد و براي بررسي سطح سودمندي استنادها 1000 استناد مربوط به مقاله هاي پژوهشي تأليفي مجله هاي كتابداري و اطلاع رساني با درجه علمي -پژوهشي، فصلنامه  كتاب، و دفتر كتابداري با درجه علمي- ترويجي، مربوط به سال 1385 است. در اينجا بررسي مقالات مروري به دليل تفاوت هاي خاص آن ها با مقالات علمي پژوهشي مورد نظر نبودند.

نتايج نشان داد كه: 1) بين الگوي استنادي نويسندگان (استفاده از انواع استناد)، در سه مجله مورد بررسي تفاوت معني دار وجود دارد. 2) توزيع و پراكندگي استنادها در بخش هاي مختلف سه مجله مورد بررسي، متفاوت است. بطوري كه در هر سه مجله بيشترين تعداد استنادها ابتدا در بخش مرور نوشتار و سپس در بخش مقدمه قرار دارد. 3) سطح سودمندي استنادها در سه مجله مورد بررسي متفاوت است. سطح سودمندي بالا در مجله كتابداري و اطلاع رساني با 53/4%، بيشترين فراواني را دارد در حالي كه اين سطح سودمندي در فصلنامه كتاب 28/9% و در كتابداري 27/9% و، است. 4) الگوي استنادي نويسندگان، مكان و سطح سودمنمدي استنادها در كل مجله هاي مورد بررسي متفاوت است.

عباسی، زهره. تأثير الگوي فرهنگ سازماني حاكم در كتابخانه هاي مركزي دانشگاهي بر ميزان فراهم كردن شرايط لازم براي اجراي مديريت دانش. پایان نامه دکتری رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی مهری پریرخ، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388

بررسي پژوهش هاي صورت گرفته در حوزه مديريت دانش نشان مي دهد اصلي ترين علت شكست سازمانها در پياده سازي مديريت دانش ، عدم توجه آنها به عوامل اجتماعي و فرهنگي بوده است. امروزه كتابخانه ها به عنوان يك سازمان اجتماعي، با مسائلي مانند كمبود منابع مالي، عدم تخصيص اعتبارات كافي، تغيير شغل ها و پست هاي سازماني، كمبود نيروي متخصص، بازنشستگي كاركنان با تجربه، تنوع مراجعان، تحولات فناوري و... مواجه هستند. مقابله با برخي از اين چالشها از طريق اجراي فرايندهاي مديريت دانش امكان پذير مي باشد. در همين راستا پژوهش حاضر كه پژوهشي كاربردي و از نوع پيمايشي است،‌ با هدف شناسايي الگوي فرهنگ سازماني حاكم در كتابخانه هاي مركزي دانشگاههاي جامع وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و نيز رابطه آن با ميزان اجراي مديريت دانش در اين كتابخانه ها انجام پذيرفته است. جامعه آماري اين پژوهش را كليه كتابخانه هاي مركزي دانشگاه هاي جامع وابسته به وزارت علوم تحقيقات و فناوري كه حداقل 20 سال از زمان تاسيس آن گذشته باشد، تشكيل مي دهد. ابزار گردآوري اطلاعات دو پرسشنامه و يك سياهه وارسي بود. پرسشنامه اول براي سنجش الگوي فرهنگ سازماني مورد استفاده قرار گرفت. اين ابزار توسط كامرون و كوئين طراحي شد و بر اساس آن مي توان 4 الگوي فرهنگ سازماني (گروهي، كارآفرين، بازاري، و سلسله مراتبي) را شناسايي كرد. پرسشنامه دوم و سياهه وارسي، توسط محقق طراحي و جهت بررسي ميزان اجراي مديريت دانش در كتابخانه ها مورد استفاده قرار گرفت. پرسشنامه پژوهش به 23 كتابخانه ارسال شد و در نهايت 281 پرسشنامه تكميل شده توسط كتابداران شاغل، از 21 كتابخانه دريافت و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته هاي پژوهش نشان داد كه 3 الگوي فرهنگ سازماني گروهي، سلسله مراتبي و بازاري بر كتابخانه هاي مركزي حاكم است. از ديدگاه كتابداران شاغل در اين كتابخانه ها، الگوي فرهنگ سازماني مطلوب الگوي گروهي و كارآفرين است. آزمون فرضيه هاي پژوهش نشان داد كه در اين كتابخانه ها بين ميزان اجراي مديريت دانش و الگوهاي متفاوت فرهنگ سازماني تفاوت معنادار وجود ندارد ولي همبستگي مثبت بين الگوهاي فرهنگ سازماني كارآفرين و گروهي و ميزان اجراي مديريت دانش وجود دارد. همچنين نتايج نشان داد كه بين سطح تحصيلات و سمت كتابداران و نوع الگوي فرهنگي مورد پذيرش رابطه معناداري وجود دارد ولي بين جنسيت و سابقه كار و نوع الگوي فرهنگي مورد پذيرش رابطه معناداري مشاهده نمي شود. تنها بين كاركنان داراي سابقه بالاي 15 سال و كمتر از 5 سال در الگوي فرهنگ سلسله مراتبي مي توان تا حدودي تفاوت را مشاهده كرد.

جعفری، معصومه .بررسي ميزان و چگونگي استفاده از اينترنت توسط دانشجويان دانشگاه كابل و عوامل مؤثر و بازدارنده. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی محمد حسین دیانی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388

پژوهش حاضر به بررسي ميزان و چگونگي استفاده از اينترنت در بين دانشجويان دانشگاه كابل و عوامل مؤثر بر استفاده و نيز موانع و مشكلات دسترسي و استفاده از اينترنت به عنوان عوامل بازدارنده مي پردازد.

جامعه آماري اين پژوهش 325 نفر از دانشجويان مقطع كارشناسي دانشگاه كابل است. يافته ها نشان داد كه 72% از دانشجويان از اينترنت استفاده مي كنند. اين افراد به ميزان 65% به منظور جستجوي اطلاعات تخصصي و علمي از طريق موتورهاي كاوش، 59% يافتن مطالبي كه درمنابع ديگر يافت نمي شوند و به ميزان 58% به منظور تكاليف درسي از شبكه استفاده مي كنند. بطور متوسط كاربران 1،62 ساعت را صرف انجام امور، 1،50 ساعت براي انجام امور آموزشي و 1،27 ساعت را براي انجام امور ارتباطي از طريق اينترنت صرف مي كنند.

نتايج نشان داد كه بين ميزان استفاده از مهارت هاي اينترنتي دانشجويان و تجربه استفاده از اينترنت تفاوت معنا دار وجود دارد اما بين ميزان استفاده و داشتن رايانه شخصي، نوع سكونت دانشجويان، ميزان رضايت و جنسيت تفاوت معنا دار وجود ندارد. عمده ترين (50،50%) دليل عدم استفاده از شبكه اينترنت توسط غير كاربران "عدم دسترسي" مي باشد. پس از آن عدم آشنايي با مهارت هاي اينترنت، عدم وجود برق دائمي، ‌نداشتن رايانه شخصي، خرابي خطوط مخابراتي و سرعت كم، عدم نياز به استفاده، عواملي است كه غير كاربران از آن به عنوان دلايل عدم استفاده از اينترنت ذكر كرده اند. از نظر كاربران "كمبود تعداد رايانه به نسبت دانشجويان" مهم ترين مانع استفاده از اينترنت در دانشگاه كابل است. "عدم دسترسي به اينترنت در همه دانشكده ها"، "سرعت كم اتصال به اينترنت"، "عدم دسترسي رايگان به اينترنت در خوابگاه هاي دانشجويي" و "عدم اهميت دادن مسئولين دانشگاه و دانشكده ها به توسعه خدمات اينترنت در دانشگاه كابل" و " خرابي رايانه ها" از مشكلات ديگر دانشجويان در استفاده از اينترنت مي باشد.

65% از كاربران اعتقاد دارند كه "آگاهي به دانشجويان درباره مزاياي استفاده از اينترنت" باعث مي شود كه آنها بيشتر از اينترنت استفاده نمايند. كاهش قيمت دسترسي به اينترنت در كشور "(42%)"، تشويق و يا اجبار دانشجويان به استفاده از اينترنت توسط اساتيد "( 46،60)" از جمله عواملي است كه بر استفاده بيشتر تأثير مي گذارد.

عمادي فر، اعظم. بررسي سبك رهبري اخلاقي مديران از ديدگاه كاركنان دانشگاه فردوسي مشهد و رابطه آن با توانمند سازي آنان. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی  مجتبي مقدم بذرافشان. دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388

پژوهش حاضر ، به بررسي سبك رهبري اخلاقي مديران از ديدگاه كاركنان دانشگاه و رابطه آن با توانمند سازي آنان پرداخته است. روش پژوهش توصيفي، ‌از نوع همبستگي است. جامعه آماري اين پژوهش شامل كليه كاركنان رسمي، ‌پيمانيو قرارداد معين دانشگاه فردوسي مشهد در سال تحصيلي 89-88 مي باشد. نمونه با حجم 118 نفر از جامعه (N=717) انتخاب شده است . براي جمع آوري اطلاعات از دو پرسشنامه توانمند سازي و پرسشنامه محقق ساخته رهبري اخلاقي استفاده شده است. پايايي پرسشنامه توانمند سازي از طريق آلفاي كرونباخ محاسبه و برابر با 0/82 و ارزش پايايي پرسشنامه رهبري اخلاقي به شيوه همساني دروني آلفاي كرونباخ برابر با 0/98 مشاهده گرديده است. براي تجزيه و تحليل داده ها از آزمون هاي آماري رگرسيون چندگانه، پيرسون و مقايسه ميانگين با ارزش ثابت استفاده شده است. تجزيه و تحليل داده ها نشان داد كه نمره سبك رهبري اخلاقي مديران در جامعه مورد پژوهش از متوسط متفاوت نيست. همچنين بررسي وضعيت توانمند سازي كاركنان، رابطه مثبت و معناداري وجود دارد.هيچ كدام از مؤلفه هاي رهبري اخلاقي نمي تواند تغييرات مربوط به توانمند سازي را پيش بيني نموده و ضريب تاثير معني داري در هيچ كدام از مؤلفه ها مشاهده نشد.

اطهري، عاطفه. رابطه نگرش كاركنان به سبك رهبري تحولي مديران با ميزان بهسازي آنان در دانشگاه فردوسي مشهد .پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی محمد رضاآهنچيان. دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388 

دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي، سازمان هايي با هدف جهت دهي حركت جامعه به سمت توسعه پايدار مي باشند.اين موسسات، سازمان هايي پيچيده با ويژگي هاي منحصر به فرد هستند كه آنها را از ساير سازمان ها متمايز مي سازد. بدون شك تغيير و تحولات و فشارهاي داخلي و خارجي محيط بر كل مديريت دانشگاه تاثير مي گذارد. براي موفقيت در چنين شرايطي، رهبران موسسات آموزش عالي، نياز به توانايي تنظيم رفتار خود براي انتخاب نقش درست و مناسب در هر موقعيت دارند.به اين منظور يك رهبر، نيازمند  توانايي شناخت نيازها و اهداف ديگران و توانايي تطبيق ديدگاه فردي خود بر اساس فعاليت گروه است.كساني كه در زمينه رهبري به مطالعه مي پردازند اين واقعيت را پذيرفته اند كه رفتارهاي تحولي رهبران، مجموعه اي از نتايج مثبت در سازمان ايجاد مي كند. اعتماد پيروان به رهبر و همگام شدن آنان با رسالت سازمان به افراد در رسيدن به سطوح استثنايي عملكرد كمك مي كند.در چنين وضعيتي انتظار منطقي آن است كه رهبران تحولي موجب بهسازي كاركنان و سازمان شوند.اين تحقيق به منمظور بررسي رابطه سبك رهبري تحولي مديران دانشگاه با بهسازي كاركنان دانشگاه فردوسي مشهد صورت گرفته است.نمونه تحقيق از ميان كاركنان رسمي و قرارداد مشخص دانشگاه به روش سرشماري مورد مطالعه قرار گرفتند. كاركناني كه ويژگي هاي آنان، مطابق با تعريف عملياتي، امكان قرار گرفتن در نمونه تحقيق را مي دادبرابر با 180 نفر به دست آمد. در تحقيق حاضر كه با روش همبستگي انجام گرفت، براي اندازه گيري هر كدام از متغيرهاي فوق از پرسشنامه جداگانه اي استفاده شده است. در اين تحقيق داده هاي جمع آوري شده از پرسشنامه ها، جهت تعيين نتايج بدست آمده درباره چهار سوال اصلي و هفت سوال  فرعي، با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. مهم ترين يافته هاي تحقيق نشان داد كه: 1) وضعيت انطباق رفتار مديران دانشگاه بر اساس شاخص هاي رهبري تحولي از حد متوسط بالاتر است؛ 2) وضعيت بهسازي كاركنان دانشگاه بر اساس مدل مك لگان از حد متوسط بالاتر است؛ 3) بين ميزان انطباق رفتار مديران با شاخص هاي رهبري تحولي و ميزان بهسازي كاركنان آنان در دانشگاه فردوسي مشهد رابطه مستقيم و معني دار وجود دارد؛ 4) بهسازي كاركنان آنان (بر اساس نمره كل به دست آمده از مدل مك لگان) از طريق رفتار منطبق با شاخص هاي رهبري تحولي مديران دانشگاه فردوسي مشهد قابل پيش بيني نيست؛ 5) تفاوت معني داري در ميزان انطباق رفتار مديران دانشگاه با رهبري تحولي بر حسب جنسيت مديران وجود ندارد؛ 6) رابطه معني داري بين ميزان رفتار منطبق  با رهبري تحولي مديران دانشگاه با سن آنان وجود ندارد؛ 7) در ميزان انطباق رفتار مديران دانشگاه با رهبري تحولي بر حسب دانشكده (علوم انساني/غير علوم انساني) مديران تفاوت معني داري وجود دارد؛ 8)در ميزان نمره كل بهسازي كاركنان دانشگاه بر حسب مرد يا زن بودن آنان تفاوت وجود ندارد؛ 9) در ميزان نمره كل بهسازي كاركنان با مدرك تحصيلي بالاتر و كاركنان با مدرك تحصيلي پايين تر تفاوت معني داري وجود دارد؛ 10)رابطه معني داري بين نمره كل بهسازي كاركنان و سن آنان ،وجود ندارد؛ و11) تفاوت معني داري در ميزاننمره كل بهسازي كاركنان دانشگاه بر حسب نوع دانشكده اي كه در آن مشغول به فعاليت هستند(علوم انساني/غير علوم انساني)وجود ندارد.

خجسته بوجار، مريم. بررسي تأثير سبك رهبري خدمتگزار مديران بر اعتماد سازماني كاركنان دانشگاه فردوسي مشهد. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی محمد رضاآهنچيان. دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388 

مديريت در موسسات آموزش عالي از حساسيت ويژه اي برخوردار است. اهميت نقش مديريت در پيشبرد اهداف اين موسسات همواره مورد توجه صاحب نظران آموزش عالي بوده است. فقدان مديريت بر استعدادهاي موجود در دانشگاه ها، آثار نامطلوبي چون بروز بي هدفي و سردرگمي در اين موسسات را به دنبال دارد. باتوجه به آنكه مديران دانشگاه ها از عوامل اصلي تصميم گيري محسوب مي شوند، لذا با توجه به قابليت هاي مديريتي آنان به ميزان چشمگيري بر موفقيت نظام آموزش عالي كشور تاثير گذاراست. دانشگاهها مانند ساير سازمان ها، به شيوه هاي نوين رهبري، به جاي شيوه هاي سنتي رهبري، نياز دارند. كساني كه در زمينه رهبري به مطالعه مي پردازند اين واقعيت را پذيرفته اند كه خدمتگزار بودن رهبر ،مجموعه اي از نتايج مثبت در سازمان ايجاد مي كند. در چنين وضعيتي انتظار منطقي آن است كه رهبران خدمتگزار موجب اعتماد كاركنان شوند. اين تحقيق به منظور تعيين ميزان تاثير انطباق رفتار مديران با شاخص هاي رهبري خدمتگزار بر ميزان اعتماد سازماني كاركنان در دانشگاه فردوسي مشهد صورت گرفته است. در تحقيق حاضر كه با روش علي- مقايسه اي انجان گرفت، نمونه تحقيق ازميان كاركنان رسمي و قرارداد مشخص دانشگاه به روش سرشماري انتخاب شده است. كاركناني كه ويژگي  هاي آنان، مطابق با تعريف عملياتي، امكان قرار گرفتن در نمونه تحقيق را مي داد برابر با180 نفر بدست آمد.براي اندازه گيري هر كدام از متغيرهاي فوق از پرسشنامه جداگانه اي استفاده شده است. در اين تحقيق داده هاي جمع آوري شده از پرسشنامه ها، جهت تعيين نتايج به دست آمده درباره يك سوال اثلي و هفت سوال فرعي ،‌با استفاده از نرم افزار SPSSمورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.مهمترين يافته هاي تحقيق نشان داد كه: 1) هر چه رفتار مديران با شاخص هاي رهبري خدمتگزار  انطباق بيشتري داشته باشد ميزان اعتماد كاركنان به آنان بيشتر مي شود؛ 2) تفاوت معني داري در ميزان انطباق رفتار مديران دانشگاه با رهيري خدمتگزار بر حسب جنسيت مديران وجود ندارد؛ 3) رابطه معني داري بين ميزان رفتار منطبق با رهبري خدمتگزار مديران دانشگاه با سن آنان وجود ندارد؛ 4) در ميزان انطباق رفتار مديران دانشگاه با رهبري خدمتگزار بر حسب دانشكده (علوم انساني /غير علوم انساني) مديران تفاوت معني داري وجود ندارد؛ 5) در ميزان نمره كل اعتماد كاركنان دانشگاه بر حسب مرد يا زن بودن آنان تفاوت معني داري وجود ندارد؛ 6) در ميزان نمره كل اعتماد كاركنان با مدرك تحصيلي بالاتر و كاركنان با مدرك تحصيلي پايين تر تفاوت معني داري وجود ندارد؛ 7) رابطه معني داري بين نمره كل اعتماد كاركنان و سن آنان، وجود ندارد و8) تفاوت معني داري در ميزان نمره كل اعتماد كاركنان دانشگاه بر حسب نوع دانشكده اي كه در آن مشغول فعاليت هستند (علوم انساني/غير علوم انساني) وجود ندارد.

جهاني، رحمان. بررسي بهزيستي ذهني مديران مدارس شهرستان كلات و رابطه آن با استرس ها ي شغلي .پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی محمد رضاآهنچيان. دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1388 

بي شك مديران با توجه به وظايفي كه در مدارس ايفا مي كنند مي توانند تاثير قابل توجهي را بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان داشته باشند.اين تاثير گذاري اين مهم را ايجاب مي كند كه شرايط روانشناختي و محيط كار آنان مورد توجه واقع شود، چرا كه مديراني كه از لحاظ رواني در شرايط بهتري به سر مي برند و همچنين محيط كار آنان از نظر امكانات وتسهيلات غني تر بوده باعث ايجاد جو مساعدتري براي يادگيري و ياددهي مي شوند اين تاثير گذاري مستقيماً متوجه دانش آموزان و اثر بخشي مدارس ميگردد.هدف پژوهش حاضر بررسي رابطه بهزيستي ذهني مديران با استرس هاي شغلي آنها بود. بر اين اساس چهار فرضيه تدوين شد كه براي بررسي آنها از تحقيق توصيفي از نوع همبستگي استفاده شد. جامعه آماري تحقيق را تمام مديران مدارس شهرستان كلات نادري در سال تحصيلي 89-1388 تشكيل داد . در اين تحقيق به جاي نمونه گيري از سرشماري بهره گرفته شد.جهت گردآوري داده ها پرسش نامه هاي بهزيستيذهني و استرس شغلي بكار برده شد.براي تجزيه و تحليل داده ها از همبستگي پيرسون استفاده شد.نتايج تحقيق نشان دهنده تأييد تمام فرضيه بود. يعنی 1.بين نمرات بهزيستي ذهني مديران و استرس شغلي آنان رابطه معكوس معناداري وجود دارد، 2.بين نمرات احساس خوشايند مديران و استرس شغلي آنان رابطه معكوس معناداري وجود دارد، 3 . بين نمرات رضايت از زندگي مديران و استرس شغلي آنان رابطه معكوس معناداري وجود دارد، 4. بين احساسات ناخوشايند مديران و استرس شغلي آنان رابطه مستقيم معناداري وجود دارد.

زارعي نوجيني، محسن. شناخت ويژگي هاي طرح برنامه درسي الكترونيكي در آموزش عالي از منظر متخصصان برنامه درسي و فناوري اطلاعات. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی حسین جعفري ثاني، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، سال 89.

هدف پژوهش حاضر ، شناسايي ويژگي هاي طرح برنامه درسي الكترونيكي در آموزش عالي، از نگاه متخصصان برنامه درسي و فناوري اطلاعات است.نمونه آماري شامل 22 نفر از متخصصان برنامه درسي و 25 نفر از متخصصان فناوري اطلاعات دانشگاه هاي ايران است، كه به صورت نمونه گيري هدفمند انتخاب شدند.. در اين پژوهش ديدگاه متخصصان برنامه درسي و فناوري اطلاعات درباره ويژگي هاي عناصر طرح برنامه درسي الكترونيكي (يعني اهداف، محتوا و فعاليت هاي يادگيري، راهبردهاي تدريس، گروهبندي، مواد و منابع، زمان،مكان و ارزشيابي) مورد بررسي قرار گرفت. ابزار گردآوري داده ها، پرسش نامه ساخته بود. براي تجزيه و تحليل داده هاي بدست آمده، در سؤال سه، ‌از آزمون من ويتني استفاده شد.

يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد كه متخصصان برنامه درسي همه اصول مؤلفه هاي فعاليت  هاي يادگيري ، راهبردهاي تدريس، گروه بندي، زمان، مكان و ارزشيابي را، داراي اهميت بيشتر نسبت به آموزش حضوري مي دانند. همچنين متخصصان فناوري اطلاعات همه اصول مولفه هاي زمان و مكان را داراي اهميت بيشتر  نسبت به آموزش حضوري مي دانند. همچنين بين متخصصان برنامه درسي وفناوري اطلاعات درباره اصول مربوط به مولفه هاي اهداف، محتوا، فعاليت هاي يادگيري، راهبردهاي تدريس، گروهبندي، مواد و منابع و ارزشيابي تفاوت وجود دارد.اما در مؤلفه هاي زمان و مكان تفاوتي وجود ندارد. در بخش موانع، عدم برنامه هاي بلند مدت، ‌مهم ترين مانع توسعه آموزش الكترونيكي در دانشگاه است.

حسینی، وجیهه. پيوند ميان سؤال هاي كتاب هاي درسي دوره راهنمايي و كتاب هاي پاسخگو: پژوهشي پيرامون نوع شناسي سؤال ها و شناسايي كتاب هاي غير درسي مرتبط . پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی مهری پریرخ، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، سال 89.

كتاب هاي درسي به عنوان يكي از مهمترين منابع يادگيري دانش آموزان در نظام هاي آموزشي محسوب مي شوند. با اين حال، با توجه به گستره وسيع دانش توليد شده در يك زمينه خاص، ضرويست كه دانش آموزان بتوانن از منابع ديگر براي دستيابي به اطلاعات مرتبط با موضوع درس استفاده كنند. با اين هدف، ‌سؤال هايي كه در انتهاي برخي از كتاب هاي دوره راهنمايي طراحي شده اند كه براي پاسخگويي به آنان دانش آموزان ناچار هستند به منابعي خارج از كتاب هاي درسي مراجعه كنند. اين امر، ضمن آشنايي با ديدگاههاي مختلف موجب عمقي شدن يادگيري آنها مي شود.اين سوال ها، سؤال هاي پژوهشي ناميده مي شوند.

هدف اصلي اين پژوهش شناسايي كتاب هاي منتشر شده در ايران است كه توانايي پاسخ گويي به سوال هاي پژوهشي درس هاي دوره راهنمايي را دارد. پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردي است و با روش پيمايشي انجام شده است . براي بررسي درس ها و سؤال هاي پژوهشي از شيوه تحليل محتوا بهره گرفته شد. جامعه مورد پژوهش را 421 سؤال پژوهشي از 15 كتاتب درسي دوره رانمايي (تاريخ، تعليمات اجتماعي، جغرافيا،‌ علوم تجربي و فارسي) تشكيل مي دهد. همچنين، كتاب هاي غير درسي (مرجع/غير مرجع) كه در ايران منتشر شده است نيز جامعه ديگر پژوهش مي باشد. برخي از سؤال هاي پژوهشي از طريق سياهه كتاب هاي منتخب شوراي كتاب كودك در طي سال هاي 87-1381 پاسخ داده شد. براي دسترسي به اين كتاب ها  به كتابخانه مركزي آستان قدس  رضوي و كتابخانه مركزي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان واقع در مشهد مراجعه شد.براي پاسخ به ساير سوال هاي پژوهشي از كتاب هاي غير از كتاب هاي منتخب شورا كه در كتابخانه مركزي آستان قدس موجود بودبهره گيري شد. چنانچه اين كتاب ها توانمندي پاسخ به سؤال هاي پژوهشي مربوطه را داشتند، بر اساس سياهه ارزيابي محقق ساخته ارزيابي و در صورتي كه 50% امتيازهاي كتاب مناسب را كسب كردند به عنوان كتاب هاي مناسب در نظر گرفته شدند. روايي و پايايي اين ابزار توسط متون تخصصي، نظر سنجي از صاحب نظران و نيز معلمان و كتابداران كنترل شد.

نتايج نشان مي دهد كه به طور كلي 98% سؤال هاي پژوهشي توسط 822 كتاب غير درسي پاسخ داده شدند كه از اين ميان، 165 مورد از ميان كتاب هاي منتخب شورا و 657 كتاب از ميان كتاب هاي منتخب غير شورا مي باشند.همچنين 79% از سوال ها توسط كتاب ها ي مرجع پاسخگويي شدند.از سوي ديگر، 58% از سؤال هاي پژوهشي درباره ماهيت پديده ها يا " چه چيزي"، "چه كسي"، "چه زماني" و "چه مكاني" طرح شده اند و به گسترش اطلاعات دانش آموزان كمك مي نمايند؛ 39% آنها، به سؤال هايي در مورد "چگونگي " پديده ها توجه داشته و بر پرورش دانش در دانش آموزان متمركز هستند؛ و تنها 3% از آنها به "چرايي" پديده ها پرداخته و زمينه لازم براي تفكر عميق تر و برداشتن اولين گام در خردورزي را فراهم مي كنند. دستاورد اين پژوهش فهرستي از كتب هاي غير درسي مناسب براي پاسخگويي به سوال هاي پژوهشي است كه به تفكيك درس ها، موضوع عاي مورد بحث در هر گروه از كتاب هاي درسي و انواع دانش و نيز منابع مرجع تنظيم شده اند.

نوروزي، فرشته. مقايسه نتایج بازیابی حاصل از دو رویکرد جستجوی موضوعی کلیدواژه ای (زبان طبیعی) و سرعنوانی (کنترل شده) در دو نرم افزار کتابخانه ای سيمرغ و افق، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري،‌به راهنمايي محمدحسين دياني، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89.

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی و مقایسه کارایی جستجوی موضوعی سرعنوانی و کلیدواژه ای در نرم افزارهای کتابخانه ای سیمرغ و افق با استفاده از معیارهای اصلی بازیافت و دقت انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه، از نوع جامعه محدود بوده و متشکل از دو پایگاه اطلاعاتی ایجاد شده در نرم افزارهای سيمرغ و افق است. نمونه ای شامل 100 عنوان کتاب انتخاب  شد که همه آنها در دو پايگاه مبتني بر نرم  افزارهاي موردنظر وجود داشتند و قواعد فهرست-نویسی یکسانی در مورد آنها به کار گرفته شده بود. در قسمت جستجوی موضوعی سرعنوانی، موضوع سرعنوانی 100 عنوان کتاب که به عنوان نمونه انتخاب شده بودند و شامل 194 موضوع استخراج شده از اطلاعات فهرست نویسی پیش از انتشار این کتاب ها بودند در فیلد موضوع دو نرم افزار مورد جستجو قرار گرفت. در قسمت مربوط به جستجوی موضوعی کلیدواژه ای از این 194 موضوع سرعنوانی، 425 کلیدواژه یا عبارت که دارای بار معنایی بودند به دست آمد که این کلیدواژه های موضوعی نیز در فیلد موضوع دو نرم افزار مورد جستجو قرار گرفت. یافته ها نشان داد: 1. دو نرم افزار از نظر جستجوی موضوعی سرعنوانی تفاوت آماری معنی داری ندارند، یعنی جستجوی موضوعی سرعنوانی در دو نرم افزار به نتایج نسبتاً یکسانی می انجامد. 2. نرم افزار افق در جستجوی موضوعی کلیدواژه ای بهتر از نرم افزار سیمرغ عمل می کند. 3. بین دو روش جستجوی موضوعی سرعنوانی و کلیدواژه ای در نرم افزار افق تفاوت معنی داری وجود ندارد، یعنی با هر یک از دو شیوه متفاوت جستجوی موضوعی نتایج یکسانی به دست می آید. 4. دو نوع روش جستجوی موضوعی کلیدواژه ای و سرعنوانی در نرم افزار سیمرغ دارای اختلاف معنی داری می باشند، به عبارتی در نرم افزار سیمرغ جستجوی موضوعی سرعنوانی بهتر از جستجوی موضوعی كليد واژه اي عمل ميكند.

فتحيان دستگردي، اكرم. مقایسه کارآمدی اصطلاحنامه و هستی‌شناسی در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم، ‌پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري و اطلاع رساني، به راهنمايي اعظم صنعت جو، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 89.

هدف پژوهش حاضر، بررسی کارآمدی قابلیت‌های هستی‌شناسی در مقایسه با اصطلاحنامه در ساختار سنتی آن است. به منظور ارائه مدلی از هستی‌شناسی در حوزه کتابداری و اطلاع‌رسانی و با هدف گسترش این ابزار به عنوان ابزار معناشناسی در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم حوزه، با روش تحلیل حوزه به ساخت نمونه اولیه‌ای از هستی‌شناسی در حوزه «نمایه‌سازی» با عنوان ASFAOnt پرداخته شد. هستی‌شناسی طراحی شده، حاصل تبدیل مفاهیم حوزه «نمایه‌سازی» اصطلاحنامه اصفا به هستی‌شناسی است که در چهار مرحله شامل گردآوری مفاهیم، کشف و تعیین روابط میان مفاهیم، ایجاد کاربرگه برای هر مفهوم مطابق با ویژگی‌های هستی‌شناسی و طراحی ساختار هستی‌شناسی در محیط نرم‌افزارProtégé  طراحی گردید. به منظور ارزیابی کارآمدی ساختار هستی‌شناسی طراحی شده با روش تحلیل حوزه در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم، در یک مطالعه «کاربردپذیری» به سنجش هستی‌شناسی در مقایسه با اصطلاحنامه پرداخته شد. جامعه آماری پژوهش با توجه به انتخاب روش «آزمون کاربردپذیری»، دانشجویان کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع‌رسانی بودند که واحد درسی «نمایه‌سازی» را گذرانده و با حوزه «نمایه‌سازی» آشنایی داشتند. ابزار گردآوری اطلاعات، دو پرسشنامه عامل‌بندی شده منطبق با روش آنتومتریک، یکی برای ارزیابی اصطلاحنامه اصفا و دیگری برای ارزیابی هستی‌شناسی بود. در آزمون ارزیابی، هر کاربر کلیدواژه‌های مورد نظرش در حوزه «نمایه‌سازی» را در هر دو ابزار، جستجو می‌کرد و پس از انجام جستجو، پرسشنامه مربوط به ابزارها را تکمیل می‌نمود. همچنین از روش بلند فکر کردن در حین جستجو و از مصاحبه پس از انجام جستجو به منظور گردآوری اطلاعات تکمیلی در زمینه نقاط ضعف و قوت هستی‌شناسی و نیز برای گسترش هستی‌شناسی استفاده شد. سؤالات پرسشنامه‌ها به پنج معیار اصلی «امکانات تصویری در بازنمون دانش»، «نمایش محتوا»، «محتوا» (مفاهیم، روابط و نمونه‌ها)، «درک کاربر از محتوا» و «جستجو و بازیابی محتوا» تقسیم شد. چهار معیار اول در آزمون فرضیه یک (مقایسه کارآمدی بازنمون دانش) و آخرین معیار در آزمون فرضیه دو (مقایسه کارآمدی بازیابی مفاهیم حوزه موضوعی) بررسی گردید. نتایج آزمون فرضیه یک نشان داد میانگین پاسخ‌های کاربران در مورد متغیرهای مربوط به معیارهای مرتبط با کارآمدی بازنمون دانش در هستی‌شناسی از میانگین پاسخ‌های مربوط به اصطلاحنامه اصفا بیشتر است و اختلاف معناداری میان این دو ابزار وجود دارد. نتایج آزمون فرضیه دو نیز نشان داد میانگین پاسخ‌های کاربران در مورد متغیرهای مربوط به معیار مرتبط با کارآمدی بازیابی مفاهیم موضوعی در هستی‌شناسی از میانگین پاسخ‌های مربوط به اصطلاحنامه اصفا بیشتر است. با توجه به اثبات هر دو فرضیه آزمون می‌توان نتیجه گرفت، از نظر کاربران میزان کارآمدی هستی‌شناسی در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم بیشتر از میزان کارآمدی اصطلاحنامه اصفا است. همچنین با رویکرد تحلیل حوزه می‌توان ابزارهای معناشناختی کارآمدتری در بازنمون دانش و بازیابی مفاهیم حوزه‌های موضوعی در مقایسه با ابزارهای سنتی نظیر اصطلاحنامه‌ها طراحی نمود.

قاسمی تیتکانلو، کبری. بررسي جايگاه آموزشي و پژوهشي كتابخانه مركزي دانشگاه فردوسي مشهد و سنجش تأثير دو عامل فاصله مكاني و آگاهي بر ميزان استفاده دانشجويان از آن كتابخانه، ‌پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري و اطلاع رساني، به راهنمايي محمدحسين دياني، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89.

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه آموزشی/ پژوهشی کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد و تعیین رابطه میان دو عامل فاصله مکانی و میزان آگاهی( به عنوان دو عنصر از آمیخته بازاریابی) بر روی میزان استفاده دانشجویان انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه، کلیه دانشجویان کارشناسی مشغول به تحصیل در نیمسال اول سال تحصیلی 89-1388 از 6 دانشکده انتخابی بر اساس فاصله مکانی بود. بر اين اساس، 356نفر از دانشجويان كارشناسي حجم نمونه را تشكيل داد. ابزار گردآوری اطلاعات، روش مشاهده آثار به جا مانده از بخش امانت کتابخانه مرکزی با استفاده از نرم افزار سیمرغ بود و از روش پرسشنامه برای سنجش رفتارهای استفاده کنندگان از خدمات کتابخانه مرکزی استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد:

1. میان فاصله مکانی و میزان استفاده رابطه معناداری وجود دارد. به این معنی که دانشجویان ساکن در فاصله های نزدیک استفاده بیشتری از کتابخانه و خدمات آن داشته اند.

2. به علت یکسان بودن سطح عدم آشنایی، میان میزان استفاده دانشجویان ساکن خوابگاه های نزدیک کتابخانه مرکزی و سایر دانشجویان اختلاف معناداری وجود نداشته است و هر دو گروه استفاده یکسانی از کتابخانه مرکزی داشته اند.

3. میان میزان کتابهای به امانت رفته از دو حوزه علوم و علوم اجتماعی تفاوت وجود دارد و این تفاوت در جهت فزونی امانت در کتابهای حوزه علم است.

4. بین کمیت کتابهای به امانت برده شده علوم اجتماعی و کتابهای ادبی تفاوت وجود دارد و این تفاوت به دلیل نبود کتابهای ادبی در دیگر کتابخانه های دانشگاه (غیر از ادبیات) در جهت فزونی کتابهای ادبی است.

5. دانشجویان دانشگاه فردوسی تأثیرگذاری مجموعه کتابخانه مرکزی دانشگاه را در فعالیت های آموزشی و پژوهشی خود کمتر از 50% ارزیابی کرده اند.

6. فهرست مشترک الکترونیک کتابهای فارسی در سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی در کمتر از 20% موارد موجب مراجعه به کتابخانه های دانشگاه برای امانت کتاب شده است.

زاهدی نوقابی، مهدی. بررسی مخزن سازمانی دانشگاه فردوسی مشهد و سنجش میزان همخوانی آن با معیارهای تخصصي، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري و اطلاع رساني، به راهنمايي مهري پريرخ، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89

یکی از وظایف مهم دانشگاه ها انجام پژوهش و تولید دانش است. مخازن سازمانی سیستمهای مناسبی برای سازماندهی به این دانش و دروازه اصلی برای نمایاندن سرمایه فکری دانشگاه و دسترس پذیر ساختن آن هستند.

از سال 1385، دانشگاه فردوسی مشهد اقدام به طراحي مخزن سازماني خود، يعني "سیستم مدیریت منابع علمي دانشگاه فردوسي مشهد" (سیماد) براي گردآوري و سازماندهي اطلاعات علمی توليد شده توسط اعضاء هیأت علمی کرده است. افزون بر مزاياي ياد شده از يك مخزن سازماني، "سيماد" براي ارائه خدمات پژوهشي به اعضاء هيأت علمي، يعني طرح پژوهه، ترفیع، مأموریت فرصت مطالعاتی و ... مورد استفاده قرار مي گيرد. تا زمان انجام این پژوهش، حداقل 434 نفر از اعضاء آثار خود را در آن ثبت كردند. مطالعه اوليه نشان مي دهد كه ثبت آثار در "سيماد" با مشكلاتي روبرو بوده است. هدف عمده این پژوهش شناسایی ویژگی های یک مخزن سازمانی و بررسی میزان همخوانی وضعیت کنونی مخزن سازمانی موجود (سيماد) با آن ویژگی ها می باشد. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با روش پيمايشي و مطالعه موردی انجام پذيرفت.

برای اینکه بتوان از همه جنبه ها، اطلاعاتی در رابطه با موضوع مورد پژوهش به دست آورد، در گردآوری اطلاعات از چند ديدگاه، یعنی سازمان، سیستم و کاربران وضعيت بررسي شد و در هر مورد شيوه و ابزار گردآوري مناسب بكار رفت. به بياني نظر مسئولان در باره سازمان از طريق مصاحبه، نظر متخصصان نرم افزار در مورد سيستم از طريق سياهه وارسي و نظر كاربران (واگذار كنندگان اطلاعات) از طريق نظرسنجي و پرسشنامه گردآوري شد. به طور كلي 8 نفر كه با روش گلوله برفي انتخاب شدند در مصاحبه؛ يك گروه سه نفره كه با روش تعمدي انتخاب شدند در تكميل سياهه و 208 نفر از 434 نفر كه پرسشنامه ها را تكميل كردند در نظر سنجي شركت نمودند.

مشخصات یک مخزن سازمانی مطلوب به 6 گروه و یا معیار دسته بندی شدند. این دسته بندی زیر ساخت ابزارهای گردآوری اطلاعات و نیز ساختار تحلیل اطلاعات بدست آمده را تشکیل داد. اطلاعات بدست آمده نشان داد كه در مورد خط مشی ها، مستندات و استفاده از سیستم، ضروريست به بازنگري و تغيير در مخزن سازمانی دانشگاه پرداخته شود. از نظر مدیریت/ اداره، "سيماد" در وضعیت متوسط و در رابطه با چشم اندازها، سیاست ها و ویژگی های فنی وضعیت مناسبی دارد. نتیجه آزمون فرضیه پژوهش نشان داد که در مقايسه با معيارهاي يك مخزن سازماني مطلوب، به طور تقريب، ويژگيهاي مخزن سازماني دانشگاه فردوسي مشهد در حد متوسط قرار دارد. استفاده از متخصصين كتابداري و اطلاع ساني، كه به امور مديريت اطلاعات و نيز رتبه بندي سازمانها آشنا هستند، از توصيه هاي عمده اين پژوهش در بازنگري در سيستم مي باشد. از مهمترین دستاوردهای این پژوهش معرفی ویژگی های یک مخزن سازمانی مطلوب می باشد که می تواند در بهینه سازی "سیماد" و تحقق اهداف آن و نیز طراحی سیستم های دیگر از جمله سامانه ملی مدیریت اطلاعات علم و فناوری کاربرد داشته باشد.

آراسته، منوچهر. بررسي کتابهاي چاپ سنگي ايران دوره محمد شاه تا اواسط دوره ناصري، موجود در کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوي از بعد ويژگيهاي كتابشناسي، نسخه شناسي، قواعد فهرستنويسي و ساختار مارك، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري، به راهنمايي اسدله آزاد، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89.

پژوهش حاضر به منظور بررسي ویژگیهای کتابهای چاپ سنگی دوره محمد شاه تا اواسط دوره ناصری بین سالهای 1250 -1290ق موجود در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی صورت گرفت. روش اين پژوهش سندي كتابخانه اي است. ابزار گردآوري اطلاعات کاربرگه اي است كه  براساس ویژگیهای کتابشناسی و نسخه شناسی کتابها طراحی گردید. جامعه آماري اين پژوهش شامل 1092 مورد از کتابهایی که در سالهای 1250-1290ق چاپ شده، مي باشد.يافته هاي پژوهش وضعیت اين کتابها را به لحاظ عنوان، تاليف، ترجمه، شرح، حاشیه، مولف، حوزه موضوعي، زبان، محل نشر، مهر، خط، جلد، حواشي، تاريخ نشر، کاتب، ناشر،  قطع، آرایش، کاغذ و...نشان می دهد. یافته ها همچنین بیانگر آن است كه برای اكثر عناصر کتابشناختی مرتبط با كتابهاي چاپ سنگي قواعد فهرستنویسی انگلوامريكن مربوطه وجود دارد، اما از 107عنصر شناسایی شده برای31 عنصر قواعدی موجود نیست. فرمت مارك ايران مي تواند تا اندازه زياد مناسب ذخيره و مبادله اطلاعات نسخه هاي چاپ سنگي به لحاظ محتوا و اطلاعات کتابشناسي و نسخه شناسی باشد. با افزودن برخي فيلدها يا فيلدهاي فرعي به مارك ايران و همخوان تر كردن آن با ملزومات ذخيره و مبادله اطلاعات كتابهاي چاپ سنگي، مي توان شرايط را براي سازماندهي اين منابع ارزشمند فراهم كرد.

دادخواه، نيره. سنجش الگوی استفاده و تحلیل هزینه-سودمندی منابع اطلاعاتی الکترونیکی کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد بر اساس شاخصهای ای-متریک، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري، به راهنمايي محمدرضا داورپناه، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89.

هدف پژوهش حاضر ارزيابي میزان استفاده، تعیین میزان نفوذ  و بررسی هزينه ـ سودمندي منابع الكترونيكي کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال2009  می باشد. استفاده از روشهای علمی تثبیت شده در زمینه ارزشیابی منابع اطلاعاتی الکترونیکی و شناسایی مناسبترین آنها، گامی مؤثر جهت برآوردن نیازهای اطلاعاتی مراجعان و استفاده کنندگان از کتابخانه هاست. جامعه آماری پژوهش، منابع اطلاعاتي الكترونيكي اشتراكي کتابخانه مرکزی دانشگاه فردوسی مشهد، شامل مجلات الكترونيكي و پايگاههاي اطلاعاتي دسترس پذیر از طريق سرورهای مرکزی شش پایگاه اطلاعاتی ابسکو، الزویر، پروکوئست، امرالد، آکسفورد و اشپرینگر در سال 2009 می باشد. برای گردآوری اطلاعات از دو شيوه بسامد استفاده و تحليل هزينه ـ سودمندي كه دو شيوه علمي در ارزيابي منابع مي‌باشند، استفاده شد.  یافته های پژوهش نشان داد که فراوانی میزان استفاده بر اساس شاخصهای ايي متريك(تعداد دانلود مقاله با فرمت اچ.تی.ام.ال و پی. دی.اف، تعداد دانلود چکیده، تعداد انجام جستجو و نشست) در پایگاه های مختلف اختلاف معناداری دارد بطوریکه در بین شش پایگاه مورد مطالعه؛ پایگاه الزوير دارای بالاترين ميزان استفاده و پايگاه آكسفورد دارای پايين ترين ميزان استفاده بود. يافته ها نشان داد که  گزارشات سرور با گزارشات ناشران در گزارش تعداد دانلود مقاله با فرمت اچ.تی.ام.ال و پی. دی.اف در پایگاه های منتخب با یکدیگر تفاوت معنی‌داری داشتند. پایگاه الزویر، نسبت به سایر پایگاه ها با 3/72 درصد کل جلسات جستجو، بیشترین جلسات جستجو را در سال 2009 به خود اختصاص داده است. میزان استفاده در حوزه های مختلف موضوعی نیز با یکدیگر تفاوت معناداری داشتند. هزینه-سودمندی پايگاههاي مورد مطالعه در حوزه های مختلف موضوعی نیز با یکدیگر تفاوت داشتند و مشخص شد که هزينه سودمندي حوزه كشاورزي از همه بالاتر مي باشد. بين ضریب تأثیر و ميزان استفاد از مجلات حوزه علوم و علوم انسانی، رابطه اي مشاهده نشد. ميزان استفاده دو گروه کاربران (اعضای هیأت علمی و کارکنان، دانشجویان)، از پایگاه هاي مورد بررسي تقريباً يكسان بود. با توجه به مدت زمان حدود يك ساعت و نيم، استفاده كاربران دانشگاه فردوسي مشهد از منابع اطلاعاتي الكترونيكي مورد بررسي در طول سال 2009 مي توان نتيجه گرفت كه ميزان استفاده كاربران جامعه مورد مطالعه پايين بوده است. ويژگي داده‌هاي آماري استفاده از منابع الكترونيكي كتابخانه ايجاب مي‌كند تا تجزيه و تحليل داده‌‌ها به‌ صورت مستمر و پيگير صورت پذيرد. در غير اين‌صورت، اطلاعات به‌دست آمده از تحليل گزارش تراكنش، به‌صورت الگوي استفاده در طول ساليان متمادي قابل نتيجه‌گيري نخواهد بود و روند استفاده از منابع الكترونيكي، سنجيده نخواهد شد.

حاجي محمدي، وحيده. بررسی میزان همپوشانی و امکان جایگزینی مجلات چاپی فارسی کتابخانه¬های دانشگاه فردوسی مشهد با مجلات الکترونیکی فارسی مرکز منطقه¬ای اطلاع¬رسانی علوم و فناوری، پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري، به راهنمايي محمدحسين دياني، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 89.

پژوهش حاضر با هدف نشان دادن توان عملی پایگاه مقالات تمام متن فارسی مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری در تکمیل مجموعه مقالات فارسی موجود در کتابخانه های دانشگاه فردوسی، انجام گرفته است. جامعه مورد مطالعه، مجلات علمی – پژوهشی فارسی مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، مجلات علمی – پژوهشی فارسی موجود در دانشگاه فردوسی و مجموعه ادواریهای الکترونیکی علمی – پژوهشی فارسی پایگاه مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری است که بین سالهای 1386 – 1382 و در چهار حوزه موضوعی علوم، علوم انسانی، فنی و مهندسی و کشاورزی مورد بررسی قرار گرفته است. روش پژوهش، پیمایشی و از نوع کاربردی می باشد. یافته های حاصل از پژوهش نشان داد: 1. از جمع کل 206 عنوان مجله مصوب وزارت علوم، پایگاه مرکز منطقه ای 142 عنوان را دارا می باشد که 15/63 درصد در حوزه علوم، 66/66 درصد در حوزه علوم انسانی، 28/54 درصد در حوزه فنی و مهندسی و 80/87 درصد در حوزه کشاورزی است. در نتیجه می توان از پايگاه مقالات تمام متن فارسي مرکز منطقه ای به عنوان مکمل یا جایگزین مجلات چاپی فارسی دانشگاه فردوسی استفاده کرد. 2. از جمع کل 206 عنوان مجله مصوب وزارت علوم، دانشگاه فردوسی 125 عنوان مجله را دارا می باشد که 89/57 درصد در حوزه علوم، 93/63 درصد در حوزه علوم انسانی، 14/37 درصد در حوزه فنی و مهندسی و 17/73 درصد در حوزه کشاورزی است. در نتیجه سابقه ای کامل از مجلات فارسی علمی – پژوهشی در کتابخانه های دانشگاه فردوسی وجود ندارد. 3. از بین 12 کتابخانه مورد بررسی در دانشگاه فردوسی، 50 درصد از کاردکس و 6/41 درصد از فهرست الفبایی برای تعیین موجودی و شماره های مجلات استفاده می کردند در حالیکه 3/8 درصد از هیچگونه ابزاری استفاده نمی کردند. 4. از بین 12 کتابخانه دانشگاه فردوسی، تنها 2 کتابخانه از رونوشت فهرست مندرجات مجلات و فهرست الکترونیکی مقالات، برای دسترسی به محتوای موضوعی مجلات استفاده می کردند. 5. موفقیت بازیابی مقالات در پایگاه مرکز منطقه ای بیشتر از دانشگاه فردوسی است. 6. سرعت بازیابی مقالات در پایگاه مرکز منطقه ای بیشتر از دانشگاه  فردوسی است. 7. مجموعه مجلات کتابخانه های دانشگاه فردوسی در مقایسه با پایگاه مرکز منطقه ای از جامعیت و کاملیت کمتری برخوردار است. بنابراین فرضیه پژوهش تأیید می شود. 8. دانشگاه  فردوسی مشهد به لحاظ مجلات گذشته نگر بی نیاز از مجموعه الکترونیکی مرکز منطقه ای نمی باشد.

نادری، محمدرامین. تحلیل وب سایت‌های کودکان از دیدگاه نظریه شناختی پیاژه (نیم دوره عملیات عیني)،پايان نامه كارشناسي ارشد رشته كتابداري، به راهنمايي مهري پريرخ، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 89.

 در فرایند رشد شناختی کودک از جنبه ذهنی، توانمندی‌هایی به دست می آورد که بر میزان شناخت او از محیط و چگونگی تعامل با آن، اثر گذاشته و به شکل گیری ساختارهاي ذهني او می انجامد. به اين دليل پیاژه اهمیت ویژه ای برای رشد شناختی كودكان در نظر گرفته و نقش تجربه در آن را بیش از آموزش می داند. وب، محیطی نوین و قابلیت هایی گسترده برای تجربه اندوزي، یادگیری و سرگرمی در مدرسه، كتابخانه و خانه براي کودکان فراهم کرده است. با این وجود، مشخص نیست این منابع اطلاعاتی تا چه میزانی می توانند بستری برای تجربه فعال در جهت بهبود رشد شناختی کودکان ایجاد کنند.

هدف از انجام پژوهش جاری تحلیل توانمندي وب سایت‌های کودکان 7 تا 11 سال در پرورش مهارت‌ها و ویژگی های مورد توجه در نیم دوره عملیات عینی از دیدگاه نظریه رشد شناختی پیاژه می باشد. این پژوهش کاربردی، با استفاده از روش های تحلیل محتوا و پیمایشی در دو بخش انجام شد. در بخش نخست برای ساخت ابزار گردآوری اطلاعات، پیشینه های موجود تحلیل و چهار مفهوم پایه ای "اجتماع پذیری"، "درک مفهوم های زمان و سرعت، فضا، مکان و طول و عدد"، "تفکر منطقی" و "کنجکاوی" شناسایی شد. براي گردآوري اطلاعات سياهه وارسي مورد استفاده قرار گرفت.

از آنجا كه تجربه مشابهي در پیشینه ها به دست نيامد، سياهه وارسي، بر پایه رهنمودهای ارائه شده توسط استافلبیم (Stufflebeam, 2000) براي طراحي اين ابزار، استفاده گردید. در اين فرايند، متغيرهاي كلي و جزئي در پیوند با هر مفهوم شناسايي شد. از تفسير برخي از رهنمودها و نيز متغیرهاي جزئي، 169 مصداق به دست آمد و به سیاهه وارسی راه یافت. با انجام دسته بندی، این مصداق ها در 7 طبقه کلی (متغیرهای کلان) و 18 طبقه فرعی (متغیرهای جزئی) قرار گرفتند. در اين فرايند، اعتبار هر مرحله از طراحي با مشورت با صاحب نظران و متخصصان كنترل شد.

بخشی از نمونه پژوهشی، 30 وب سایت انگلیسی که به روش نمونه گیری تصادفی نظام مند از سیاهه "بهترین وب سایت ها برای کودکان"، انتخاب گردید را در بر گرفت. بخش دیگر را نیز 11 وب سايت فعال طراحي شده در ايران تشکیل داد که توسط دیگر پژوهش ها مناسب معرفی شده بودند. 

یافته ها نشان داد که وب سایت های مورد بررسی در بسترسازی برای پرورش چهار مفهوم پایه ای و در پی آن رشد شناختی نقش کمی دارند. در این میان، تفكر منطقي بيشتر در طراحي وب سايت ها مورد توجه بوده است. نتیجه آزمون فریدمن برای فرضیه نخست ثابت کرد که تفاوت معناداری میان میزان حضور هر یک از متغیرهای کلان در وب سایت های کودکان وجود دارد. انجام آزمون های t و U من ویتنی برای فرضیه دوم ثابت کرد که از نظر حضور متغیرهای کلان و جزئی، تفاوتی میان وب سایت های حاضر در دو گروه سرگرمی و آموزشی وجود ندارد. نتیجه آزمون دوم در راستای بیان های نظری بوده و نویدبخش می باشد اما نتیجه آزمون نخست به نقش کم این منابع، در رشد همه جانبه شناخت اشاره دارد. دستاوردهاي اين پژوهش،‌ جدول رتبه بندي وب سايت ها بر پایه معيارهاي رشد شناختي كودكان و سياهه ارزيابي و/يا طراحي وب سايت هاي مناسب براي كمك به آن مي باشد. اين ابزارها، الگوهاي مناسبي براي سه گروه از استفاده كنندگان آن می باشند: كتابخانه ها در طراحي و يا استفاده از وب سايت ها براي كمك به رشد شناختي كودكان؛ طراحان برای ايجاد چنين وب سايت هايي؛ و معلمان و والدين براي بهره گيري از آنها.

آبام، زويا­. بررسي رفتار جستجوي مروري و معيارهاي قضاوت ربط كاربران در محيط فراپيوندي وب، پایان نامه دکتری رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی رحمت اله فتاحی، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89.

هدف پژوهش حاضر بررسي و تحليل رفتار جستجوي مروري و عملكرد كاربران مختلف در محيط فراپيوندي وب است. محيط هاي فراپيوندي در وب براي يافتن اطلاعات مورد نياز از طريق بررسي مرور و دنبال كردن پيوندها مورد استفاده كاربران قرار مي گيرد . كاربران براي رسيدن به صفحه يا از صفحاتي از وب كه اطلاعات مرتبط را در اختيار آنها قرار دهد درباره مرتبط بودن پيوندها و صفحات وب به طور متوالي قضاوت مي كنند و همزمان از علائم و نشانه هايي كه عناصر وب در اختيار آنها قرار مي دهد براي جهت يابي در فضاي فراپيوندي استفاده مينمايند.در پژوهش حاضر عناصر مرتبط با نظام اطلاعاتي (وب) از يك سو، و عوامل مربوط به ويژگي هاي افراد از سوي ديگر مورد توجه قرار گرفته است .حاصل تعامل اين دو يعني فرايند قضاوت، گزينش پيوندها و جهت يابي كه ماهيت شناختي دارنددر بستر يك محيط فراپيوندي و در كنار يكديگر مورد توجه قرار گرفت تا عملكرد كاربران در چنين محيطي مطالعه شود. داده هاي پژوهش به سه شيوه يعني از طريق "پرسشنامه"، "ثبت داد و گرفت" و ضبط بلند انديشي افراد به دست آمده است . جامعه آماري اين پژوهش دانشجويان شاغل به تحصيل در سطح تحصيلات تكميلي در دانشگاه فردوسي مي باشد.و شصت دانشجوي دختر و پسر دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري از رشته ها و دانشكده هاي مختلف نمونه هاي اين پژوهش راتشكيل ميدهند.يافته هاي پژوهش نشان داد تفاوت معنا داري بين حوزه هاي تحصيلي، مقاطع تحصيلي و جنسيت از لحاظ اهميت نسبي معيارهاي قضاوت ربط وجود ندارد. همچنين آزمون فرضيه هاي پژوهش نشان دا دبين كاربران حوزه هاي تحصيلي و مقاطع تحصيلي مورد مطالعه از لحاظ ميزان آشنايي و درك عناصر و اجزاي صفحات وب تفاوت معنا داري وجود دارد دانشجويان حوزه هاي تحصيلي علوم پايه و مهندسي و نيز دانشجويان دوره دكترا نمره ميانگين بالاتري در متغير مورد مطالعه كسب نمودند اما بين دختران و پسران مورد مطالعه تفاوت معناداري مشاهده نمي شود يافته ديگر پژوهش وجود تفاوت معنادار رابين دانشجويان دو حوزه و مقطع مورد مطالعه ازلحاظ فرايند جهت يابي نشان مي دهد اما تفاوتي بين دختران و پسران دانشجو مشاهده نمي شود .در اينجا نيز ميانگين نمره جهت يابي دانشجويان حوزه تحصيلي علوم پايه و مهندسي و دوره دكترا بالاتر مي باشد. در همين راستا آزمون فرضيه تفاوت در عملكرد كاربران در جستجوي مروري دو حوزه و مقطع مورد مطالعه را نيز معنا دار يافت. براساس شاخص هاي عملكرد (مدت جستجو و نمره اسميت)، دانشجويان حوزه علوم پايه و مهندسي و مقطع دكتري عملكرد بهتري در مرور محيط فراپيوندي دارند اما مشابه با موارد قبل اي تفاوت در بين دختران و پسران معنا دار نيست. افزون برآن با توجه به رويكرد پژوهش حاضر و نتايج به دست آمده و همجچنين مطالعه متون ، مدلي از فرايند جستجوي مروري در محيط فراپيوندي پيشنهاد شده است.

حسيني، وجيهه. پيوند ميان سؤال هاي كتاب هاي درسي دوره راهنمايي و كتاب هاي پاسخگو:پژوهشي پيرامون نوع شناسي سؤال ها و شناسايي كتاب هاي غير درسي مرتبط، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری، به راهنمایی مهری پریرخ، دانشگاه فردوسی مشهد،سال 89.

كتاب هاي درسي به عنوان يكي از مهمترين منابع يادگيري دانش آموزان در نظام هاي آموزشي محسوب مي شوند. با اين حال ، با توجه به گستره وسيع دانش توليد شده در يك زمينه خاص ، ضرويست كه دانش آموزان بتوانند از منابع ديگر براي دستيابي به اطلاعات مرتبط با موضوع درس استفاده كنند. با اين هدف ،‌سؤال هايي كه در انتهاي برخي از كتاب هاي دوره راهنمايي طراحي شده اند كه براي پاسخگويي به آنان دانش آموزان ناچار هستند به منابعي خارج از كتاب هاي درسي مراجعه كنند. اين امر، ضمن آشنايي با ديدگاههاي مختلف موجب عمقي شدن يادگيري آنها مي شود.اين سوال ها ، سؤال هاي پژوهشي ناميده مي شوند.

هدف اصلي اين پژوهش شناسايي كتاب هاي منتشر شده در ايران است كه توانايي پاسخ گويي به سوال هاي پژوهشي درس هاي دوره راهنمايي را دارد.پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردي است و با روش پيمايشي انجام شده است . براي بررسي درس ها و سؤال هاي پژوهشي از شيوه تحليل محتوا بهره گرفته شد. جامعه مورد پژوهش را 421 سؤال پژوهشي از 15 كتاب درسي دوره راهنمايي (تاريخ ، تعليمات اجتماعي ، جغرافيا،‌علوم تجربي و فارسي) تشكيل مي دهد. همچنين، كتاب هاي غير درسي (مرجع/ غير مرجع) كه در ايران منتشر شده است نيز جامعه ديگر پژوهش مي باشد. برخي از سؤال هاي پژوهشي از طريق سياهه كتاب هاي منتخب شوراي كتاب كودك در طي سال هاي 87-1381 پاسخ داده شد. براي دسترسي به اين كتاب ها  به كتابخانه مركزي آستان قدس  رضوي و كتابخانه مركزي كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان واقع در مشهد مراجعه شد.براي پاسخ به ساير سوال هاي پژوهشي از كتاب هاي غير از كتاب هاي منتخب شورا كه در كتابخانه مركزي آستان قدس موجود بودبهره گيري شد. چنانچه اين كتاب ها توانمندي پاسخ به سؤال هاي پژوهشي مربوطه را داشتند ، بر اساس سياهه ارزيابي محقق ساخته ارزيابي و در صورتي كه 50% امتيازهاي كتاب مناسب را كسب كردند به عنوان كتاب هاي مناسب در نظر گرفته شدند. روايي و پايايي اين ابزار توسط متون تخصصي ، نظر سنجي از صاحب نظران و نيز معلمان و كتابداران كنترل شد.

نتايج نشان مي دهد كه به طور كلي 98% سؤال هاي پژوهشي توسط 822 كتاب غير درسي پاسخ داده شدند كه از اين ميان، 165 مورد از ميان كتاب هاي منتخب شورا و 657 كتاب از ميان كتاب هاي منتخب غير شورا مي باشند.همچنين 79% از سوال ها توسط كتاب ها ي مرجع پاسخگويي شدند.از سوي ديگر ،58% از سؤال هاي پژوهشي درباره ماهيت پديده ها يا " چه چيزي"، "چه كسي"، "چه زماني"و "چه مكاني" طرح شده اندو به گسترش اطلاعات دانش آموزان كمك مي نمايند؛ 39% آنها، به سؤال هايي در مورد"چگونگي " پديده ها توجه داشته و بر پرورش دانش در دانش آموزان متمركز هستند؛ و تنها3% از آنها به "چرايي" پديده ها پرداخته و زمينه لازم براي تفكر عميق تر و برداشتن اولين گام در خردورزي را فراهم مي كنند. دستاورد اين پژوهش فهرستي از كتب هاي غير درسي مناسب براي پاسخگويي به سوال هاي پژوهشي است كه به تفكيك درس ها، موضوع هاي مورد بحث در هر گروه از كتاب هاي درسي و انواع دانش و نيز منابع مرجع تنظيم شده اند.

 
ارسطوپور، شعله. بررسي ميزان انطباق ساختار مارك ايران بر الگوي ملزومات كاركردي پيشينه هاي كتابشناختي(FRBR) و نگاه كاربران فهرست هاي رايانه اي به موجوديت هاي مطرح در اين الگوها. پایان نامه دکتری رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی رحمت اله فتاحی، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1389

هدف اصلي اين پژوهش، بررسي همخواني ميان الگوهاي ملزومات كاركردي پيشينه هاي كتابشناختي با فهرست هاي رايانه اي كنوني از دو رويكرد نظام گرا و نيز كاربرد گرا است. در اين راستا، موجوديت ها و كاركرد هاي الگوي ملزومات كاركردي بر فيلدهاي اصلي و فرعي مارك ايران (مورد استفاده در نرم افزار رسا)، و نيز ديدگاه كاربران بالقوه فهرست هاي رايانه اي نسبت به موجوديت هاي مختلف الگو و خانواده هاي كتابشناختي مورد بررسي قرار گرفت. به اين منظور، ابتدا يك ماتريس تطابقي براي تعيين فصل مشترك ميان فيلدهاي مختلف مارك و موجوديت ها و كاركردهاي تعريف شده در الگو تدوين گرديده و با رجوع به اسناد و پژوهش هاي مشابه در مورد مارك 21، تكميل گرديد . نتايج اين بخش حاكي از آن است كه در پيوند با 4 كاركرد بازيابي، شناسايي، انتخاب و دسترسي، كاركرد شناسايي با 473 فيلد فرعي پشتيبان در درجه اول، كاركرد دسترسي با 310 فيلد فرعي پشتيبان در درجه دوم وپس از آن كاركرد بازيابي با 222 فيلد فرعي پشتيبان و كاركرد انتخاب با 152 فيلد فرعي پشتيبان به ترتيب در درجه هاي سوم و چهارم قرار مي گيرند. در پيوند با 4 موجوديت اثر،‌ بيان، قالب و مدارك، نتايج حاكي از آن است كه موجوديت قالب با 317 فيلد فرعي پشتيبان، موجوديت اثر با 129 فيلد فرعي پشتيبان، موجوديت بيان با 99 فيلد فرعي پشتيبان و موجوديت مدرك با 23 فيلد فرعي پشتيبان به ترتيب در اولويت هاي اول تا چهارم قرار دارند. در بخش دوم پژوهش حاضر، ‌نگاه كاربران به خانواده هاي كتابشناختي مورد بررسي قرار گرفته است.بدين منظور، ‌خانواده هاي دو اثر اصلي شاهنامه فردوسي و نيز قرآن به منزله نمونه انتخاب شده و دو مجموعه 40 كارتي در پيوند با هر يك از اين خانواده ها در اختيار دو گروه 30 نفري از افراد صاحب نظر و متخصص در دو حوزه شاهنامه پژوهي و قرآنپژوهي قرار گرفت. طي نشست هاي صورت گرفته با اين افراد، ‌نگاه و دسته بندي كلي آنها نسبت به هر خانواده كتابشناختي، همخوان ديدگاه آنها با موجوديت هاي الگوي ملزومات كاركردي و اصطلاح شناسي آنها در زمينه انواع موجوديت هاي شناسايي شده مورد بررسي قرار گرفت. در پيوند با خانواده كتابشناختي شاهنامه، 11 خوشه و در پيوند با خانواده كتابشناختي قرآن 9 خوشه توسط مصاحبه شوندگان شناسايي گرديد. نتايج حاكي از آن است كه با توجه به موجوديت هاي الگو، و در پيوند با دسته بندي اعضاي خانواده كتابشناختي به صورت كلي، ‌رويكرد كاربران بالقوه رويكردي از بالا به پايين است و آنها در مواجهه با اعضاي خانواده كتابشناختي، ‌ابتدا اثر اصلي ،‌سپس بيان ها، قالب ها و در نهايت مدارك را شناسايي مي كند. اين در حالي است كه در پيوند با يك نياز اطلاعاتي در صورت عدم وجود، به بيان ها  و اثر هاي ديگر مراجعه مي كنند. از دستاوردهاي اين پژوهش، پيشنهاد دو درختواره براي دو خانواده كتابشناختي شاهنامه و قرآن و نيز در الگويي مفهومي در زمينه پياده سازي دستاوردهاي اين پژوهش در فهرست رايانه اي است.  

زارعي نوجيني، محسن. شناخت ويژگي هاي طرح برنامه درسي الكترونيكي در آموزش عالي از منظر متخصصان برنامه درسي و فناوري اطلاعات. پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی حسین جعفري ثاني، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، 1389

هدف پژوهش حاضر ، شناسايي ويژگي هاي طرح برنامه درسي الكترونيكي در آموزش عالي، از نگاه متخصصان برنامه درسي و فناوري اطلاعات است.نمونه آماري شامل 22 نفر از متخصصان برنامه درسي و 25 نفر از متخصصان فناوري اطلاعات دانشگاه هاي ايران است، كه به صورت نمونه گيري هدفمند انتخاب شدند.. در اين پژوهش ديدگاه متخصصان برنامه درسي و فناوري اطلاعات درباره ويژگي هاي عناصر طرح برنامه درسي الكترونيكي (يعني اهداف، محتوا و فعاليت هاي يادگيري، راهبردهاي تدريس، گروهبندي، مواد و منابع، زمان،مكان و ارزشيابي) مورد بررسي قرار گرفت. ابزار گردآوري داده ها، پرسش نامه ساخته بود. براي تجزيه و تحليل داده هاي بدست آمده، در سؤال سه، ‌از آزمون من ويتني استفاده شد.

يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد كه متخصصان برنامه درسي همه اصول مؤلفه هاي فعاليت  هاي يادگيري ، راهبردهاي تدريس، گروه بندي، زمان، مكان و ارزشيابي را، داراي اهميت بيشتر نسبت به آموزش حضوري مي دانند. همچنين متخصصان فناوري اطلاعات همه اصول مولفه هاي زمان و مكان را داراي اهميت بيشتر  نسبت به آموزش حضوري مي دانند. همچنين بين متخصصان برنامه درسي وفناوري اطلاعات درباره اصول مربوط به مولفه هاي اهداف، محتوا، فعاليت هاي يادگيري، راهبردهاي تدريس، گروهبندي، مواد و منابع و ارزشيابي تفاوت وجود دارد.اما در مؤلفه هاي زمان و مكان تفاوتي وجود ندارد. در بخش موانع، عدم برنامه هاي بلند مدت، ‌مهم ترين مانع توسعه آموزش الكترونيكي در دانشگاه است.

ناصری، زهرا. بررسی دیدگاه کاربران پیرامون قابلیت فهم و پیش بینی پذیري سازماندهی مقوله های اطلاعاتی وب سایت کتابخانه های دانشگاهی ایران به منظور ارائه الگویی مناسب،  پايان نامه كارشناسي ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمايي رحمت اله فتاحی، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 90.

هدف اصلي اين پژوهش، بررسي چگونگي سازماندهي مقوله­هاي اطلاعاتي (منوها) در وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ايران از رويكرد كاربرمدار است. در اين راستا، 10 وب­سایت کتابخانه­های مرکزی دانشگاه­های ایران توسط 30 نفر دانشجوي ارشد و دكتري از جنبه ميزان منطقي بودن سازماندهي مقوله­هاي اطلاعاتي، همچنين قابلیت درك کاربر و پیش­بینی­پذیري برچسب­های بکار رفته برای بازنمون اين مقوله­ها، ميزان تأثير عمق منو (تعداد مراحل يا لايه­هاي منو) بر كاهش پيش­بيني­پذيري، بر افزايش گم­شدگي و صرف زمان بيشتر كاربر براي پيدا كردن اقلام اطلاعاتي مورد بررسي قرار گرفت. به اين منظور از چهار روش مختلف (مكاشفه­اي، تحليل ساختار، مرتب­سازي كارت­ها و مصاحبه نيمه­ساختار يافته) براي گردآوري اطلاعات استفاده شد. نتايج حاكي از آن است كه وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ايران از جنبه­هاي مورد بررسي در وضعيت مطلوبي قرار ندارند. مصاحبه با كاربران نيز اين يافته­ها را تأييد كرد. همچنين مشخص شد كه عمق منو زماني بر كاهش پيش­بيني­پذيري اقلام تحت منو و افزايش زمان براي پيدا كردن اقلام تحت منو تأثيرگذار است كه افزون بر استفاده از لايه­هاي زياد، اقلام نيز به درستي دسته­بندي نشده باشند و از برچسب­هاي خود توصيف و قابل درك برخوردار نباشند. با استفاده از روش مرتب­سازي كارتها، نگاه كاربران به دسته­بندي اقلام اطلاعاتي مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين بخش نشان داد كه كاربران در انتخاب مقوله براي قرار دادن اقلام، ديدگاه متفاوتي از طراحان سايت دارند و برخي از اقلام را در دسته­هاي متفاوت از طراحان قرار مي­دهند.  از ديگر روش­هاي بكار رفته تحليل ساختار وب­سايت­ها از نظر الگوهاي بكار رفته براي دسته­بندي اقلام بود، دستاوردهاي اين بررسي نشان داد از ميان پنج الگوي موجود (كاهشي، افزايشي، محدب، مقعر و ثابت)، ساختار مقوله­هاي وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ايران بيشتر از الگوي كاهشي و مقعري استفاده مي­كنند. استفاده از الگوي مقعري برخلاف ديگر الگوها باعث كاهش بروز خطاي انتخاب مي­شود و استفاده از الگوي كاهشي عدم قطعيت در منو را افزايش مي­دهد. در پايان، الگوي پيشنهادي توسط پژوهشگر براي درك بهتر و بيشتر سازماندهي اطلاعات (مقوله­ها و منوهاي) وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ارائه شده است.

محمودی تویکانلو، حسن. بررسي رابطه بين سرمايه اجتماعي و ميزان اجراي مديريت دانش در كتابخانه هاي دانشگاه هاي شهر مشهد،  پايان نامه كارشناسي ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی محمدحسن دیانی، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 90.

چالشی که اکنون سازمانها با آن مواجه اند، تلاش در جهت به بدست آوردن دانشی است که برتری رقابتی، قدرت خلاقیت و نوآوری و یادگیری سازمانی را در آنها تقویت کرده و بر غنای دانش سازمانی بیافزاید. از آنجا که کتابخانه ها نیز مانند سایر سازمانها بدون دانش نمی توانند خود را سامان دهند و به عنوان نظامی زنده و پویا به حیات خود ادامه دهند، در نتیجه نیازمند پیاده سازی برنامه های مدیریت دانش هستند. از سوی دیگر، سرمایه اجتماعی از طریق تسهیل ترکیب و مبادله منابع دانشی سازمان و همچنین با فراهم آوری شرایط لازم از جمله ایجاد اعتماد و تعامل بین اعضای سازمان، باعث توسعه مدیریت دانش در سازمان می شود. از این رو، بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و میزان اجرای مدیریت دانش مورد توجه این پژوهش قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش را کتابخانه های دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی تشکیل می دهد. این پژوهش از نوع کاربردی بوده و با روش پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات دو پرسشنامه و یک سیاهه وارسی بود. پرسشنامه اول برای سنجش میزان سرمایه اجتماعی مورد استفاده قرار گرفت. این ابزار بر اساس پرسشنامه ناهاپیت و گوشال((Nahapiet and Goshal,1998 طراحی شده است که سرمایه اجتماعی را به سه بعد شناختی، رابطه ای و ساختاری تقسیم می کند. پرسشنامه دوم و سیاهه وارسی، توسط پژوهشگر طراحی و جهت بررسی میزان اجرای مدیریت دانش در کتابخانه ها مورد استفاده قرار گرفت. یافته های پژوهش حاکی از آن است وضعیت سرمایه اجتماعی در کتابخانه های دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی در سطح متوسط قرار دارد و از میان همه مولفه های آن مولفه هنجارهای مشترک کمترین میانگین و مولفه هویت بیشترین میانگین را دارد. مقایسه وضعیت سرمایه اجتماعی کتابداران بر اساس متغیرهای فردی نیز نشان می دهد، میانگین سرمایه اجتماعی کتابداران مرد و همچنین کتابداران متاهل به ترتیب بیشتر از سرمایه اجتماعی کتابداران زن و کتابداران مجرد می باشد. بررسی رابطه بین متغیرهای فردی "سن" و "مدرک تحصیلی" با میزان سرمایه اجتماعی نیز نشان می دهد که بین این دو متغیر با میزان سرمایه اجتماعی رابطه معنادار وجود ندارد. همچنین آزمون فرضیه های پژوهش نشان داد بین میزان سرمایه اجتماعی و سه بعد شناختی، رابطه ای و ساختاری آن با میزان اجرای مدیریت دانش همبستگی مثبت وجود دارد و در میان ابعاد سرمایه اجتماعی بعد رابطه ای بیشترین ارتباط را میزان اجرای مدیریت دانش دارد. همچنین یافته ها حاکی از آن است در همه ابعاد سرمایه اجتماعی و مدیریت دانش کتابخانه های دانشگاه علوم پزشکی نمره میانگین بالاتری را کسب کردند. در این راستا، آزمون فرضیه تفاوت نشان داد تنها بین ابعاد اشتراک دانش و کاربرد دانش در کتابخانه های دانشگاه فردوسی و علوم پزشکی مشهد تفاوت معنادار وجود دارد و در سایر ابعاد مدیریت دانش و سرمایه اجتماعی اگرچه تفاوت وجود دارد ولیکن این تفاوت از لحاظ آماری معنادار نمی باشد.

نیک زمان، امیر. تحليل جستجوهاي موضوعي كاربران در فهرست رايانه اي به لحاظ نوع و چگونگي همخواني آن ها با سرعنوان هاي موضوعي فارسي (با استفاده از ثبت داد و گرفت) ،  پايان نامه كارشناسي ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی رحمت اله فتاحی، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 90.

هدف اصلي اين پژوهش، بررسي چگونگي سازماندهي مقوله­هاي اطلاعاتي (منوها) در وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ايران از رويكرد كاربرمدار است. در اين راستا، 10 وب­سایت کتابخانه­های مرکزی دانشگاه­های ایران توسط 30 نفر دانشجوي ارشد و دكتري از جنبه ميزان منطقي بودن سازماندهي مقوله­هاي اطلاعاتي، همچنين قابلیت درك کاربر و پیش­بینی­پذیري برچسب­های بکار رفته برای بازنمون اين مقوله­ها، ميزان تأثير عمق منو (تعداد مراحل يا لايه­هاي منو) بر كاهش پيش­بيني­پذيري، بر افزايش گم­شدگي و صرف زمان بيشتر كاربر براي پيدا كردن اقلام اطلاعاتي مورد بررسي قرار گرفت. به اين منظور از چهار روش مختلف (مكاشفه­اي، تحليل ساختار، مرتب­سازي كارت­ها و مصاحبه نيمه­ساختار يافته) براي گردآوري اطلاعات استفاده شد. نتايج حاكي از آن است كه وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ايران از جنبه­هاي مورد بررسي در وضعيت مطلوبي قرار ندارند. مصاحبه با كاربران نيز اين يافته­ها را تأييد كرد. همچنين مشخص شد كه عمق منو زماني بر كاهش پيش­بيني­پذيري اقلام تحت منو و افزايش زمان براي پيدا كردن اقلام تحت منو تأثيرگذار است كه افزون بر استفاده از لايه­هاي زياد، اقلام نيز به درستي دسته­بندي نشده باشند و از برچسب­هاي خود توصيف و قابل درك برخوردار نباشند. با استفاده از روش مرتب­سازي كارتها، نگاه كاربران به دسته­بندي اقلام اطلاعاتي مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين بخش نشان داد كه كاربران در انتخاب مقوله براي قرار دادن اقلام، ديدگاه متفاوتي از طراحان سايت دارند و برخي از اقلام را در دسته­هاي متفاوت از طراحان قرار مي­دهند.

 از ديگر روش­هاي بكار رفته تحليل ساختار وب­سايت­ها از نظر الگوهاي بكار رفته براي دسته­بندي اقلام بود، دستاوردهاي اين بررسي نشان داد از ميان پنج الگوي موجود (كاهشي، افزايشي، محدب، مقعر و ثابت)، ساختار مقوله­هاي وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ايران بيشتر از الگوي كاهشي و مقعري استفاده مي­كنند. استفاده از الگوي مقعري برخلاف ديگر الگوها باعث كاهش بروز خطاي انتخاب مي­شود و استفاده از الگوي كاهشي عدم قطعيت در منو را افزايش مي­دهد. در پايان، الگوي پيشنهادي توسط پژوهشگر براي درك بهتر و بيشتر سازماندهي اطلاعات (مقوله­ها و منوهاي) وب­سايت كتابخانه­هاي دانشگاهي ارائه شده است.

سیدقطبی، سیدمهدی. شناسایی کتاب‌های مناسب غیردرسی همخوان با کتاب‌های درسی علوم تجربي و تعلیمات اجتماعی مقطع دبستان : (راهبردی برای تدریس معلمان و مجموعه‌سازی در کتابخانه‌های آموزشگاهی،   پايان نامه كارشناسي ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی اعظم صنعت جو، دانشگاه فردوسی مشهد، سال 90.

هدف اصلي این پژوهش فراهم کردن فهرستی از کتاب‌های مناسب غیردرسی همخوان با محتوای کتاب‌های درسی مقطع دبستان است. پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردي است و با روش پيمايشي انجام شده است. کتاب‌های غیردرسی در نظام‌های آموزشی برنامه‌مدار به دلیل اتکای صرف دانش‌آموزان و معلمان به تک‌کتاب درسی، می‌تواند به تثبیت و تعمیق یادگیری مطالب کتاب‌های درسی کمک کند. این امر در صورتی تحقق می‌یابد که کتاب‌های غیردرسی از حداقل ویژگی‌های شناخته شده برای یک کتاب مناسب ( یعنی تناسب با محتوا و مخاطب) برخوردار باشند. با توجه به اهمیت کتاب‌های غیردرسی در نظام آموزشی ایران و رونق بازار نشر این کتاب‌ها، واقعیت‌ها نشانگر عدم تناسب این کتاب‌ها با ویژگی‌های یک کتاب مناسب غیردرسی دارند. جامعه آماری پژوهش حاضر را کتاب‌های درسی علوم تجربي و تعليمات اجتماعي مقطع دبستان تشكيل مي‌دهند. همچنين كتاب‌هاي غيردرسي (مرجع/ غيرمرجع) كه در ايران در ده سال اخير (89-1380) منتشر شده است نيز جامعه ديگر پژوهش مي‌باشد. کتاب‌های غیردرسی با استفاده از سیاهه‌های وارسي محقق ساخته ارزيابي و در صورتي كه 50 درصد امتيازهاي كتاب مناسب را كسب كردند به عنوان كتاب‌هاي مناسب در نظر گرفته شدند. همچنین با روش تحلیل محتوا، مفاهیم و عبارت‌های کلیدی موجود در کتاب‌های درسی استخراج، و با کتاب‌های غیردرسی مطابقت داده شدند. روايي و پايايي ابزارهاي گردآوري اطلاعات توسط متون تخصصي ، نظرسنجي از صاحب نظران و نيز معلمان و كتابداران كنترل شد.

 براساس معیارهای بکارگرفته، 239 عنوان کتاب‌ مناسب غیردرسی همخوان با کتاب‌های درسی علوم تجربی، 97 عنوان کتاب مناسب غیردرسی همخوان با کتاب‌های درسی تعلیمات اجتماعی و 62 عنوان کتاب مرجع مناسب همخوان با کتاب‌های درسی شناسایی گردید. همچنین کتاب‌های مرجع شناسایی شده با 60 درصد از محتوای کتاب‌های درسی همخوانی دارد. از سویی تفکیک ناشران این کتاب‌ها نشان می‌دهد که تعداد اندکی از آنان بصورت تخصصی و مطابق با معیارهای لازم به نشر کتاب‌های غيردرسی می‌پردازند که سهم کتاب‌های مناسب غيردرسي در این میان بسیار اندک است. دستاورد اين پژوهش فهرستي از كتاب‌هاي مناسب غيردرسي همخوان با مفاهيم و عبارت‌های كليدي كتاب‌هاي درسي علوم تجربی و تعلیمات اجتماعی است كه به تفكيك درس‌ها و موضوع‌هاي مورد بحث در كتاب‌هاي درسي و منابع مرجع تنظيم شده‌اند. همچنین روش شناسی به کار گرفته شده در این پژوهش، به دلیل  قابلیت آن در شناسایی کتاب‌های مناسب غیر درسی، می تواند برای مجموعه‌سازی کتابخانه‌های آموزشگاهی مورد استفاده قرار گیرد.

نصیری مقدم، محمد. ارزيابي توان كتابخانه­ هاي عمومي شهر مشهد در پاسخ­گويي به نيازهاي فيزيكي و اطلاعاتي معلولان بر اساس استانداردهاي جهاني و كشوري. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع ­رسانی، به راهنمایی محمد حسين دياني، دانشگاه فردوسي مشهد، سال 1390.

هدف این پژوهش، ارزیابی توان کتابخانه­ های عمومی شهر مشهد در پاسخ­گویی به نیازهای فیزیکی و اطلاعاتی معلولان بر اساس استانداردهای جهانی و کشوری است. جامعه آماري اين پژوهش، ساختمان، تجهيزات و منابع 21 كتابخانه عمومي شهر مشهد بوده است. جامعه انساني اين تحقيق نيز عبارتند از: 1. مسئولان کتابخانه 2. نمونه­اي 30 نفره از معلولين عضو و نمونه­اي 30 نفره از معلولين غير عضو در 21 كتابخانه عمومي شهر مشهد است. این پژوهش از نوع کاربردی و به روش پیمایشی توصیفی انجام گردیده است. برای گردآوری اطلاعات از پرسشنامه، مصاحبه و مشاهده استفاده شده است. در پژوهش حاضر از دو نوع پرسشنامه براي بررسي ديدگاه ­هاي مسئولان و معلولان استفاده شده است. یافته ­های پژوهش حاکی از آن است که: 1. سیاست مدونی برای ارائه خدمات کتابخانه ­ای به معلولان وجود ندارد، 2. میانگین ارزیابی کلی معلولان از میزان دسترس پذیری به ساختمان کتابخانه­ های عمومی مشهد امتیاز 6/ 2از 4 است که وضعیت متوسط را نشان می­ دهد، 3. میانگین ارزیابی کلی مسئولان کتابخانه از میزان     دسترس ­پذیری به ساختمان کتابخانه­ های عمومی امتیاز 2/1 از 4 است که وضعیت ضعیف را نشان می­ دهد، 4. بیشترین موانع حرکتی برای معلولان به ترتیب وضعیت پارکینگ، سطح شیب­دار، فضای اختصاصی، فضای عمومی، و فضای درونی است. 5. بیشترین موانع حرکتی برای معلولان از دیدگاه مسئولان کتابخانه به­ ترتیب، فضای اختصاصی، پارکینگ، فضای عمومی، فضای درونی، سطح شیب­دار است. نتایج پژوهش در ارتباط با فرضیه­ ها نشان­گر آن است که: 1. بين تسهیلات و خدمات خاص معلولين در كتابخانه­ هاي عمومي مشهد با تسهيلات و خدمات خاص مشخص شده براي معلولان در استانداردهاي بين ­المللي مربوطه تفاوت وجود دارد. 2. مسئولان کتابخانه، سطح تسهيلات و خدمات خاص معلولين در كتابخانه­ هاي عمومي مشهد را كمتر از سطحي كه براي اين موارد در استانداردهاي بين ­المللي مشخص شده است، مي­ دانند. 3. معلولين، سطح تسهيلات و خدمات خاص معلولين در كتابخانه ­هاي عمومي مشهد را در سطحي بسيار كمتر از سطحي مي ­دانند كه مورد نياز آن­ها است. 4. بين نظرات مسئولان کتابخانه و معلولان عضو و غير­عضو كتابخانه ­هاي عمومي درباره كميت و كيفيت تسهيلات و خدمات كتابخانه­ هاي عمومي براي معلولان تفاوت معني ­داري وجود ندارد.