حاجی‌زین‌العابدینی، محسن. امکان‌سنجی به‌کارگیری الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر.) ایفلا در پیشینه‌های کتابشناختی فارسی، پايان نامه دكتري، به راهنمايي عبدالحسين فرج پهلو، دانشگاه شهید چمران اهواز، سال 89.

الگوی "ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر.)" یک الگوی مفهومی رابطه-موجودیت است که توسط ایفلا، با هدف تعیین حداقل کارکردهای فهرست بر اساس نیازهای مخاطبین ایجاد شده است. این الگو از چهار جزء اصلی که عبارتند از: موجودیت‌‎ها، ویژگی‌ها، روابط و فعالیت‌های کاربران تشکیل شده است. در این پژوهش، امکان‌سنجی پیاده‌سازی این الگو در محیط کتابخانه‌ها و فهرست‌های رایانه‌ای ایران مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش این بوده که ضمن بررسی وضعیت موجود پیشینه‌های کتابشناختی فارسی از نظر هم‌خوانی با اف.آر.بی.آر.، رویکردها و راهکارهای ممکن برای پیاده‌سازی بهینه الگو در پیشینه‌‌های بومی ایران را بررسی نماید. جامعه پژوهش حاضر را 3502 پیشینه موجود در کتابشناسی ملی ایران برای دو اثر "شاهنامه" و "نهج‌البلاغه" تشکیل داده است. از بین جامعه پژوهش بالا 365 پیشینه به روش نمونه‌گیری تصادفی منظم انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفته است. انواع منابع مورد بررسی عبارت بودند از: کتاب‌ها، منابع دیداری و شنیداری، منابع جغرافیایی، پایان‌نامه‌ها، کتاب‌های چاپ سنگی، نسخه‌های خطی و پیایندها. روش پژوهش مورد استفاده، روش پیمایشی بوده و اطلاعات لازم از طریق دو سیاهه وارسی برای شاهنامه و نهج‌البلاغه گردآوری شده است. همچنین به منظور تعیین ویژگی‌های الگوی مناسب برای اف.آر.بی.آر.سازی در کشور، تعداد 18 طرحِ پیاده‌سازی اف.آر.بی.آر. در دنیا مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصله نشان می‌دهد که برخی از ملزومات ذکر شده در الگوی اِف.آر.بی.آر. در پیشینه‌های کتابشناختی فارسی موجود است و در برخی زمینه‌ها، به دلایلی مانند عدم رعایت صحیح اصول فهرستنویسی، قواعد فهرستنویسی مورد استفاده (آنگلوامریکن)، ساختار نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای مورد استفاده و عدم توجه به روابط و خانواده کتابشناختی در فهرست‌ها، کاستی‌هایی وجود دارد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که روش مناسب برای پیاده‌سازی الگوی اِف.آر.بی.آر. در ایران، روش تطبیقی است. به این معنا که پیشینه‌های موجود حفظ و ضمن تطبیق با الگوی اِف.آر.بی.آر. نسبت به رفع کاستی‌های احتمالی اقدام ‌شود. در بخش دیگری از پژوهش، 16 چالش مهم برای پیاده‌سازی الگو، و در بخش ویژگی‌های الگو نیز، 8 ویژگی الگوی مناسب برای پیاده‌سازی اف.آر.بی.آر. در ایران شناسایی و معرفی شد


اسدنیا، ابوالفضل. تحلیل عوامل ترغیب کننده و بازدارنده­ پژوهش در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی کتابداری و اطلاع ­رسانی ایران. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع ­رسانی، به راهنمایی غلام­رضا حیدری، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشكده علوم تربیتی و روانشناسی، سال 1391.

هدف این پژوهش، تحلیل و بررسی عوامل ترغیب ­کننده و بازدارنده پژوهش در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی کتابداری و اطلاع ­رسانی ایران است. جامعه­ پژوهش حاضر شامل کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی کتابداری و اطلاع­ رسانی مشغول به تحصیل در دانشگاه­ های تابع وزارت علوم، تحقیقات و فن­آوری در سال 90-91 است. ابزار گردآوری داده­ ها، پرسشنامه محقق­ ساخته است که شامل دو بخش عوامل ترغیب ­کننده و بازدارنده است. برای تجزیه و تحلیل یافته ­ها از تحلیل عاملی و آمار توصیفی استفاده شده است. نتایج این پژوهش، نشان می­ دهد که عوامل فردی، اداری، فرهنگی و فن­­آورانه به­ ترتیب به­ عنوان مهمترین عوامل ترغیب کننده­ دانشجویان تحصیلات تکمیلی کتابداری و اطلاع­ رسانی برای انجام پژوهش هستند و عوامل فن ­آورانه، اداری، شخصی و فرهنگی به ­ترتیب به ­عنوان مهمترین عوامل بازدارنده­ پژوهش دانشجویان تحصیلات تکمیلی کتابداری و اطلاع­ رسانی در این پژوهش ارزیابی شده ­اند.


جعفر­نژاد، نوشین. بررسی انتقادی گسترش­ های ایرانی رده ­بندی دهدهی دیویی به­ منظور ادغام عناصر تشکیل­ دهنده آن­ها در یک مجلد با استفاده از ویراست 22 رده­ بندی دهدهی دیویی. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع ­رسانی، به راهنمایی مرتضی کوکبی، دانشگاه شهيد چمران اهواز، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، سال 1390.

هدف پژوهش، بررسی انتقادی گسترش­ هاي ايراني رده ­بندي دهدهي ديويي در سه بخش تقسيمات فرعي استاندارد، فرانما، و نمايه نسبي است. در اين بررسي انتقادي مشخص شده است كه علي­رغم ادعای گسترش ادبيات ايرانی مبني بر روزآمدي آن مطابق با ويراست 21 رده ­بندي ديويي، در جدول تقسيمات فرعي استاندارد اين گسترش، 30/80 درصد از شماره­ ها همراه با عبارت­ هاي مقابل آن­ها نسبت به ويراست 21 رده­ بندي ديويي دچار تغييرات كلي هستند. در قسمت فرانماهاي اين گسترش نيز همان­طور كه در مقدمه ويراست سوم اين گسترش آمده است، اصول كلي آن همانند ويرايش هجدم ديويي است، در صورتي كه در ويراست 22 رده ­بندي ديويي اين ساختار تفاوت بسياري نموده است. بررسي­ هاي صورت گرفته از گسترش اسلام نيز نشان­ دهنده اختلاف بين ساختار و شماره­ هاي ارائه ­شده در اين گسترش براي حوزه موضوعي اسلام و ساختار و شماره ­هاي موجود در رده­ بندي ديويي در ويراست كنوني يعني ويراست 22، براي اين حوزه است. ويراست سوم گسترش تاريخ ايران نيز بنا بر ادعای مطرح شده در مقدمه اين گسترش با ديويي 21 مقابله و هر جا لازم بوده، اصلاح شده است. بنابراين، شماره­ هاي موجود در جدول تقسيمات فرعي استاندارد گسترش تاريخ، با شماره ­ها در جدول تقسيمات فرعي استاندارد ويراست ­هاي بيستم و بيست و يكم مقايسه شده است. 47/89 درصد از شماره ­ها در گسترش تاريخ نسبت به ويراست 20 و 38/88 درصد از شماره ­ها در گسترش تاريخ نسبت به ويراست 21 رده­ بندي ديويي دچار تغيير كلي هستند. آخرين ويراست گسترش زبان ­هاي ايراني يعني ويراست دوم مطابق با ويراست 19 رده ­بندي ديويي است. نتايج آماري از بررسي­ هاي صورت گرفته از جدول تقسيمات فرعي استاندارد نشان مي­ دهد كه 86/27 درصد از شماره ­ها در گسترش­ زبان­ هاي ايراني نسبت به ويراست 19 رده ­بندي ديويي دچار تغيير كلي شده ­اند. پژوهش­گر بعد از اين­كه فرانماهاي گسترش ­هاي تاريخ و زبان­ هاي ايراني را بررسي کرده، طرح اصلي رده ­بندي ديويي در رده ­هاي 900 و 400 را نيز بررسي و با ساختار فرانما در گسترش ­هاي تاريخ و زبان­ هاي ايراني مقايسه کرده است. پژوهش­گر، بعد از مقايسه به محدوديت شماره ­سازي از طريق گسترش ­هاي تاريخ و زبان­ هاي ايراني پي برده و پيشنهادهایي را براي تغيير ساختار فرانماهاي گسترش ­هاي تاريخ و زبان­ هاي ايراني و در نتيجه بهبود وضعيت شماره ­سازي از طريق اين گسترش ­ها ارائه نمود. همچنین در این پژوهش، نمايه­ هاي نسبي گسترش ­هاي ايراني رده­ بندي ديويي نيز بررسي شده ­اند. ساختار نمايه نسبي در گسترش­ هاي ادبيات، اسلام، تاريخ، و زبان­ هاي ايراني با ساختار و روح حاكم بر نمايه­ سازي در ويراست 22 رده ­بندي ديويي تفاوت دارد و اشكالاتي بر نحوه نمايه­ سازي اين گسترش­ ها وارد است. پژوهش­گر، در پایان پژوهش خود و در قسمت پاسخ به پرسش ­های پژوهش، پس از ارزیابی کلی این پژوهش و روند کارهایی که انجام گرفته، در نهايت ساختاري را براي ادغام گسترش­ هاي ايراني رده ­بندي ديويي در يك مجلد پيشنهاد نموده است.


جلیل­ پور، پیمان. بررسی امکان به­ کارگیری مدل بازاریابی4P در کتابخانه های عمومی استان خوزستان بر اساس نظرات مدیران و کتابداران این کتابخانه­ ها. پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی عبدالحسین فرج­ پهلو، دانشگاه شهيد چمران اهواز، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، سال 1390.

این پژوهش، با هدف بررسی امکان به­ کارگیری مدل بازاریابی4P در کتابخانه­ های عمومی استان خوزستان بر اساس نظرات مدیران و کتابداران این کتابخانه­ ها انجام شده است. طبق گفته پژوهش­گر، هر چند که کتابخانه­ ها جزء سازمان­ های غیرانتفاعی محسوب می­ شوند، اما می­ توانند از اصول و فنون بازاریابی به­ منظور شناسایی، پیش بینی، برآوردن خواسته­ ها و نیازهای مشتریان، و ترویج خدمات خود استفاده نمایند. به­ طور کلّی، در کتابخانه­ ها و مراکز اطلاع ­رسانی جهان، بیشتر چهار مدل بازاریابی7P,4C,4P و7I مطرح هستند که به ­نظر می ­آید در میان این مدل­ های مختلف بازاریابی، مدل بازاریابی4P ، بیشترین کاربرد را داشته است. این مدل بر اساس چهار عامل شکل گرفته است که عبارتنداز: 1. محصول، 2. بها، 3. مکان، و 4. فعّالیّت­ های تشویقی و ترغیبی. روش به ­کار رفته در این پژوهش، روش پژوهش پیمایشی و از نوع توصیفی است. در این پژوهش، برای گردآوری   داده­ ها از پرسشنامه محقق ­ساخته استفاده شده است. جامعه پژوهش 287 نفر از مدیران و کتابداران کتابخانه­ های عمومی استان خوزستان در سال 1390 بودند که در مجموع، از 120 پرسشنامه پخش­ شده، 93 پرسشنامه گردآوری شده ­اند. در این پژوهش، برای تحلیل داده­ ها از آمار توصیفی و آزمون فریدمن استفاده گردیده است. یافته­ های پژوهش نشان می­ دهد که میزان آشنایی مدیران و کتابداران کتابخانه­ های عمومی استان خوزستان با مفهوم بازاریابی در کتابخانه­ ها در سطح نسبتاً زیاد بوده و درصد قابل توجهی (8/68 درصد) از مدیران و کتابداران این کتابخانه ­ها با ضرورت وجود واحدی مجزا تحت عنوان واحد بازاریابی در کتابخانه­ های عمومی اعلام مخالفت نموده ­اند. در کتابخانه­ های عمومی استان خوزستان، توجه به ارائه «محصول»، توجه به «مکان»، توجه به «فعالیت­ های تشویقی و ترغیبی» و در نهایت، توجه به «بها» به ترتیب اولویت ­های اول تا چهارم را به خود اختصاص داده اند. در مجموع، این نتایج گویای امکان­پذیر بودن استفاده از مدل بازاریابی4P در این کتابخانه­ هاست.


حمیدی، علی. بررسي ساختار، کمّيت و کيفيت پيوندهاي وبي موجود در ميان مدارك پزشكي و پيشنهاد طرحي براي بهينه‌سازي آن‌ها در راستاي تحقق ايده مغز جهاني. پایان­نامه دکتری رشته کتابداری و اطلاع رسانی، به راهنمایی عبدالحسین فرج­ پهلو و فریده عصاره، دانشگاه شهيد چمران اهواز، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، سال 1390.

حجم عظیم دانش و اطلاعاتی که هر روزه در جهان تولید و منتشر می­ شود، دستیابی به ابزاری برای دسترسی به این اطلاعات را به امری حیاتی مبدل کرده است. در همین راستا، ولز در سال 1937پیشنهاد ایجاد پایگاهی را مطرح کرد که مشابه مغز انسان و به­ عنوان یک دایره­ المعارف جهانی عمل کند. تا قبل از ظهور اینترنت و بالأخص وب، بستر مناسبی برای شکل­ گیری این مغز جهانی فراهم نبود. با ابداع وب نیز با وجود در اختیار بودن ابزاری که دارای توان مناسب برای ایجاد مغز جهانی بود، علی­رغم تلاش­ های صورت گرفته و پیشرفت­ های حاصل شده، این ایده نتوانست به­ طور کامل تحقق یابد. با توجه به این نکته، در این پژوهش ساختار، کمّیت و کیفیت پیوندهای وبی در میان مدارک پزشکی با هدف پیشنهاد طرحی در راستای تحقق مغز جهانی بررسی شده است. هدف این پژوهش، امکان­ سنجی ایجاد شرایط استفاده بهینه از توان وب بر پایه ساختار مغز انسان و پیشنهاد طرحی در مورد نحوه ایجاد پیوند میان مدارک وبی به­ منظور افزایش کارایی این پیوندها ­است. بر همین اساس، به گفته پژوهش­گر، نظریات مربوط به یکپارچه­ سازی اطلاعات شامل گایا، ذهن سپهر، مغز جهانی، نظریه عمومی نظام­ ها، مغز مجتمع و اکولوژی اطلاعات مطرح شده است. در همین  راستا، چهار موضوع سرطان، ایدز، سلول­ های بنیادی و ریز فن­آوری در پزشکی به­ عنوان جامعه پژوهش انتخاب شده است. سپس، با انتخاب تعداد 500 مقاله از پراستنادترین مقاله­ های هر یک از موضوع­ های چهارگانه در پایگاه رایگان و تمام متن پی. ام. سی. به کمک پایگاه آی. اس. آی. از مجرای وب آو ساینس، نهایتاً در مجموع 606 مقاله در چهار موضوع فوق که به­ صورت تمام متن و رایگان از طریق سایت ناشر در دسترس بود، به­ عنوان نمونه نهایی تحقیق انتخاب شده است. پیوندهای میان نمونه پژوهش و سایر مدارک مرتبط با آن­ توسط خزنده سوسای­ بات شناسایی شده است. یافته­ های این تشخیص، با استفاده از نرم­ افزار تحلیل شبکه پایِک مورد بررسی قرار گرفته و شبکه­ های پیوندی آن­ها رسم شده است. با مشخص کردن رأس­ های گیرنده و دهنده پیوند، ویژگی­ های اصلی این رأس­ ها مشخص شده است. بر اساس این ویژگی­ ها، در این پژوهش، پیشنهاد شده است که پیوندهای میان مدارک در وب بر اساس میزان استفاده از این مدارک توسط کاربران نهایی وزن­دهی شوند و پیوندهایی در راستای افزایش ارتباط میان مدارک موجود در وب ایجاد شوند.


دردی­ پور، عبدالقیوم. بررسي رابطه بين سرسختي روان­شناختي با فرسودگي شغلي و رضايت شغلي در كتابداران دانشگاهي شهر اهواز. پایان­نامه ک‍ارش‍ن‍اسی ­ارش‍د رشته ک‍ت‍اب‍داری‌ و اطلاع‌­رس‍انی‌، به راهنمایی زاهد بیگدلی، دانشگاه شهيد چمران اهواز، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، سال ۱۳90.

هدف از این پژوهش، بررسي رابطه سرسختي روان­شناختي با فرسودگي شغلي و رضايت شغلي در كتابداران دانشگاهي شهر اهواز است. نوع اين پژوهش، توصيفي- همبستگي و روش به­ كار رفته در آن پيمايشي است. جامعه پژوهش را كليه­ كتابداران شاغل در كتابخانه­ هاي دانشگاهي شهر اهواز، شامل كتابخانه­ هاي دانشگاه شهيدچمران، دانشگاه علوم پزشكي جندي­ شاپور، دانشگاه آزاد اسلامي، دانشگاه پيام نور، دانشگاه صنعت نفت، دانشگاه غیر انتفاعی و دانشگاه علمي-كاربردي تشكيل می دهند که جمعاً به 118 نفر می­ رسد. داده­ ها با استفاده از ابزار پرسشنامه جمع­ آوري شده­ اند. به­ منظور تجزیه و تحلیل داده­ ها، ابتدا با استفاده از آمار توصیفی شامل فراوانی و درصد فراوانی، ویژگی­ های جمعیت شناختی جامعه­ ی مورد مطالعه ارائه شده­ است و سپس، به­ منظور بررسی میزان سرسختی روان­شناختی، فرسودگی شغلی و رضایت شغلی کتابداران از میانگین، انحراف معیار، کمترین و بیشترین مقدار داده­ ها استفاده شده است. همچنین، جهت بررسی رابطه بین سرسختی روان­­شناختی با متغیرهای فرسودگی شغلی و رضایت شغلی از آزمون همبستگی ساده پیرسون و برای مقایسه گروه­ های مختلف از  نظر سرسختی روان­ شناختی، فرسودگی شغلی و رضایت شغلی از آزمون تحلیل واریانس چند متغیری (مانووا) و تک متغیری (آنووا) استفاده شده است. نتايج حاکی از آن است كه بين سرسختي روان­ شناختي با فرسودگي شغلي كتابداران دانشگاهي شهر اهواز رابطه منفي و معنی­ داري وجود دارد. همچنين، يافته­ هاي پژوهش نشان می­ دهد كه بين سرسختي روان ­شناختي با رضايت شغلي كتابداران دانشگاهي شهر اهواز رابطه مثبت و معنی­ داري وجود دارد. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه مربوط به مؤلفه­ هاي سرسختي روان­­شناختي (تعهد،‏ كنترل و مبارزه­ جويي) با فرسودگي شغلي و رضايت شغلي نشان می­ دهد كه بين مؤلفه­ هاي سرسختي روان­شناختي با فرسودگي شغلي و رضايت شغلي كتابداران دانشگاهي شهر اهواز همبستگي چندگانه وجود دارد.


اصنافی، امیررضا. بررسی قابلیت­ های مارک ایران برای مدیریت منابع آرشیوی به ­منظور ارائه الگویی برای یک نرم­ افزار آرشیوی بهینه با نگاهی به نرم­ افزارهای آرشیوی ایران. پایان­نامه دکتری رشته کتابداری و اطلاع ­رسانی، به راهنمایی مرتضي کوکبي، دانشگاه شهيد چمران اهواز، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، سال 1390.

یکی از مسائلی که امروزه مورد توجه آرشیوها قرار گرفته، مدیریت منابع آرشیوی است؛ به­ گونه­ای که کاربران بتوانند در حداقل زمان به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی یابند. لیکن گزینش نرم­ افزار مناسب مراکز آرشیوی، امری پر چالش برای آرشیویست­ ها شمرده می­ شود. هدف این پژوهش، بررسی قابلیت­ های یونی مارک و مارک ایران در مراکز آرشیوی کشور و همچنین بررسی نرم­ افزارهای آرشیوی ایران جهت ارائه الگویی برای یک نرم­ افزار آرشیوی بهینه یا تهیه این نوع نرم­ افزار، است. این پژوهش از نوع توصیفی است و به­ صورت پیمایشی انجام شده است. برای گردآوری داده­ ها از سیاهه وارسی، پرسشنامه، دستنامه­ های یونی ­مارک و مارک ایران و نظرات متخصصان در حوزه­ های آرشیو و مارک ایران استفاده گردیده است و برای تحلیل داده­ های موجود در سیاهه وارسی و پرسشنامه، از آمار توصیفی یعنی فراوانی، درصد، میانه و آمار استنباطی یعنی آزمون دوجمله­ ای استفاده گردیده است. در این پژوهش، 44 ماده آرشیوی در مراکز آرشیوی ایران شناسایی شده اند که می­ توان آن­ها را در بخش جست­ و جو و بازیابی اطلاعات یک نرم­ افزار آرشیوی، مورد استفاده قرار داد. در این پژوهش مشخص شده است که در 15 مرکز آرشیوی بررسی شده، 12 نرم­ افزار مختلف وجود داشته که نرم­افزارهای رسا، سیمرغ و گنجینه، از نظر قابلیت استفاده، بیشتر مورد استفاده آرشیویست­ ها بوده­ اند. بررسی­ های این پژوهش، مشخص ساخته است که از مجموع 119 مؤلفه موجود در معیارهای ده­ گانه ارائه شده در پرسشنامه، 109 مؤلفه مورد تأیید آرشیویست­ ها قرار گرفته است. پژوهش حاضر مشخص ساخته است که اغلب نرم­ افزارهای داخلی بر مواد کتابخانه­ ای تمرکز و تأکید دارند و تا حد اندکی نظری بر نیازهای آرشیویست­ های ایرانی داشته­ اند، بدون آن­که از استانداردهای ویژه مدیریت منابع آرشیوی بهره بگیرند. یافته­ های این پژوهش، نشان می­ دهد که نرم­ افزار رسا می­ تواند به­ عنوان نرم­ افزاری انتخاب شود که تقریباً و به­ صورت نسبی می­ تواند نیاز آرشیویست­ ها را تأمین کند. لیکن باید توجه کرد که رسا اساساً نرم­ افزاری آرشیوی نیست و باید در ساختار آن تغییراتی ایجاد شود تا برای استفاده در کلیه مراکز آرشیوی و با نیازمندی­ های آن­ها سازگار و قابل استفاده باشد. بررسی­ های این پژوهش نمایان ساخته است که اساساً یونی­ مارک و مارک ایران پشتیبانی از مواد آرشیوی و پیروی از قوانین سلسله مراتبی در حوزه آرشیو را در دستور کار خود قرار نداده و بیشتر توجه خود را به مواد کتابخانه­ ای معطوف داشته­ اند. یونی­ مارک، علی­رغم این­که جامع به­ نظر می­ رسد، ولی همه انواع روابط پیچیده­ تر را نمی­ تواند در بر بگیرد. در نهایت پيشنهاد مي­ شود كه الگوی ارائه شده برای طراحی یک نرم­ افزار استاندارد و جامع آرشیوی در این پژوهش، به­ صورت عملیاتی توسط شرکت­ ها و متخصصان طراحی نرم­ افزارهای آرشیوی و با بهره گیری از مشاوره آرشیویست­ ها و متخصصان حوزه آرشیو، طراحی شود و در اختیار آرشیویست­ های مراکز آرشیوی ایران، قرار گيرد.